على زمانى قمشه اى

218

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

الوحدانيات ، المتواليات العشر ، همچنين بخش 8 كتاب نجات در علم حساب است . بخش سوم ( فن سوم ) در علم موسيقى است كه شامل 6 مقاله است ، او در فصل اوّل از مقاله اوّل موسيقى را جزو رياضيات دانسته است ، همچنين بخش 10 كتاب نجات نيز در موسيقى است . بخش چهارم رياضيات شفا در هيئت است كه به گفتهء ابن سينا شامل مختصرى از المجسطى و رساله‌اى از خود ابن سيناست . ديگر آثار وى در هيئت عبارت‌اند از : 1 . بخش نهم كتاب نجات ، 2 . تحرير المجسطى ، 3 . علة قيام الارض فى حيّزها ، يا قيام الارض فى وسط السماء ، 4 . تفسير السماء و العالم كه گم شده است . 5 . مقالة فى كيفية الرّصد و مطابقته مع العلم الطبيعى ، 6 . كتاب الارصاد الكلّية ، 7 . مقالة فى خواص خط الاستواء ، 8 . معرفة تركيب الافلاك ، 9 . مقالة فى الطريق الذى آثره على سائر الطرق فى اتّخاذ الآلات الرصدية ، وى ساختمان و اصول كاربرد ابزار و آلات براى رصد ستارگان را شرح داده و چيره‌دستى خود را در اين فنّ به منصّه ظهور رسانده است . تحقيقات تاكنون نشان مىدهد قبل از ابن سينا كسى اين ابتكار را در ساختن آلات اندازه‌گيرى رصدى به كار نبرده است يعنى وى در اندازه‌گيرى ، خط مستقيم مدرّج را جايگزين دايره مدرج كرده است كه به بدين‌وسيله تقسيمات جزئىتر و دقيق‌ترى را روى آن مىتوان انجام داد . دربارهء احكام نجوم ابن سينا از منكران آن بوده و در اين‌باره رساله‌اى به نام « فى ابطال احكام النجوم » يا « رسالة فى الردّ على المنجّمين » را تأليف كرده است . ابن سينا درباره بخش‌هاى مختلف ژئوفيزيك ، هواشناسى ، آثار جوّى ،