على زمانى قمشه اى

209

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

ستمى كه اهوازى نسبت به خوارزمى روا داشته سخن گفته است . ابو الحسن اهوازى در رسالهء خود از ابو جعفر خازن كه حدود 360 ق درگذشته ياد كرده است ، ازاين‌رو مىتوان نتيجه گرفت كه روزگار كهنسالى اهوازى با دوران كودكى بيرونى مقارن بوده است . تنها اثر موجود اهوازى كتابى است با عنوان شرح المقالة العاشرة من كتاب اقليدس . « 1 » ابن سينا ( 370 - 428 ق / 980 - 1037 م ) ابو على ، حسين بن عبد اللّه بن سينا ، بزرگ‌ترين فيلسوف ، پزشك ، رياضىدان ، آگاه به مكانيك ، موسيقىدان ، اخترشناس ، عارف و اديب نامدار ايران در جهان اسلام در حدود 370 ق در بخارا زاييده شد ، پدرش از اهالى بلخ بود ، و در دوران فرمانروايى نوح بن منصور سامانى ( 366 - 387 ق / 977 - 997 م ) به بخارا رفت و در آنجا در يكى از مهم‌ترين قريه‌ها به نام « خرميئن » در دستگاه ادارى به كار پرداخت ، وى از قريه‌اى در نزديكى آنجا به نام « افشنه » زنى ( ستاره نام ) را به همسرى گرفت و در آنجا اقامت گزيد ، و ابن سينا در آنجا ديده به جهان گشود ، پنج سال پس از آن برادر كهترش به نام محمود به دنيا آمد . ابن سينا نخست به آموختن قرآن و ادبيات پرداخت و ده‌ساله بود كه همه قرآن و بسيارى از مباحث ادبى را فراگرفته بود ، در اين ميان پدرش دعوت يكى از داعيان اسماعيليه را پذيرفته بود امّا ابن سينا سخنان آنان را نپذيرفت ، پدرش رسائل اخوان الصفا را مطالعه مىكرد و ابن سينا نيز گاهى به مطالعهء آنها

--> ( 1 ) . دائرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 5 ، ص 330 ، ماده ابو الحسن اهوازى .