على زمانى قمشه اى
19
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
هخامنشى بوده است . 27 . محاسبه تضاعيف خانههاى شطرنج و به دست آوردن عدد زير : 615 ، 551 ، 709 ، 073 ، 446 ، 18 28 . ساخت كره جغرافيايى ، فضايى و ترسيم صور فلكى روى آن . 29 . ابتكار چندين ابزار و آلات رصدى . 30 . گاهشمارى و ترتيب سال و ماه ايران و ساير ملل و اقوام . 31 . كشف قارّه امريكا به حدس قوى و اعتقاد به خشكى ورا سوى ربع مسكون . وى اين سؤال را از ابن سينا نيز داشت ، ازاينرو معتقد بود منحصر دانستن خشكى در ربع مسكون شمالى علت طبيعى ندارد ، بل ممكن است كه قسمت ديگر كره زمين نيز خشكى داشته و قابل سكونت باشد كه آن نقطه يا بخش خشكى مقاطر بخش مسكون ماست . تنجيم - نجوم يا هيئت به گفته جرجى زيدان : ستارهشناسى در قديم دو علم بوده ، اوّل آنكه در حركات و موضعهاى ستارگان و احكام آن از نظر خسوف و كسوف گفتگو مىدارد ، دوم آنكه ارتباط وضع كواكب را با حوادث زمين از قبيل جنگ ، صلح ، سعد ، نحس ، مرگ ، تولد ، باران ، آفتاب و مانند آن شرح مىدهد ، عرب اين هر دو علم را مىدانستند و همينكه متمدن شدند و علوم ديگران را نيز ترجمه كردند ، از يونان ، ايران ، كلده ، هند و غيره چيزهايى اقتباس نمودند در قسمت ستارهشناسى دو نوع معلومات يافتند كه بهمنظور آسان شدن آن را به اسم تنجيم و نجوم مىخوانيم .