على زمانى قمشه اى
20
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
تنجيم اوّل خليفهاى كه در نهضت عباسى به تنجيم و نجوم علاقهمند شد ابو جعفر منصور بود ، وى دستور داد زيج سند هند را به عربى ترجمه كنند و پس از او ساير خلفاء نيز از منصور پيروى كردند و تنجيم در دستگاه خلافت مقام مهمى يافت ، ستارهشناسان مانند پزشكان و نويسندگان و حسابداران جزء كارمندان رسمى دولت درآمدند ، خلفاء در كارهاى مهم ادارى و سياسى با آنان مشورت مىكردند و اگر از عاقبت كارى انديشناك بودند با منجمان شور مىنمودند و آنان در اوضاع كواكب و اقتران ، ستارهها نظر كرده از روى آن به خلفاء مىگفتند كه اقدام به فلان عمل نتيجه دارد يا ندارد . نظر ستارهشناسان بهقدرى مهم بود كه خلفاء در غذا خوردن و ملاقاتها نيز با آنان مشورت مىكردند ، امّا علماى شريعت اسلام علنا بر ضد منجمان تبليغ مىنمودند و گفته آنان را بىاساس مىخواندند در صورتى كه مردم چه خلفاء و چه غير آنان كاملا به صحت گفتار منجمان ايمان داشتند و تاكنون نيز بعضىها با همان ايمان و عقيده هستند . هيئت يا نجوم چون مسلمانان علم نجوم را مانند ساير علوم از يونان و هند و ايران و كلده و عرب جاهليت جمعآورى كرده مدون نمودند طبعا در آن قسمت معلومات مهمى بدست آوردند و محمد فزارى زيج سندهند را براى منصور به عربى ترجمه كرد و تا زمان مأمون زيج مزبور مستند مسلمانان بود ، در آن هنگام « محمد بن موسى خوارزمى » ستارهشناس نابغه پديد آمد و در بيت الحكمه مأمون مقيم شده . زيجى تنظيم كرد كه مشتمل بر آراء ستارهشناسان هند ، روم و ايران بود اساس اين زيج از سند هند تشكيل مىيافت ولى در ميل و تعاديل با آن اختلاف داشت به اين قسم كه تعاديل اين زيج مطابق نظر ايرانيان و ميل