على زمانى قمشه اى
188
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
شايد اين رساله درباره همان اسطرلاب زورقى اوست كه اختراع نموده است ، اين اسطرلاب مبتنى بر اين است كه زمين متحرك است و فلك با هرچه در آن است ( غير از كواكب سبعه ) ثابت مىباشد . 7 . كتاب الاوائل مؤلف در كتاب الدلائل خود از آن ياد كرده است . « 1 » محمد بن حسن كرجى م 420 ق / 1029 م ) محمد بن حسن كرجى رياضىدان برجسته اوايل قرن 5 ق و 11 م داراى رسالهاى در جبر كه آن را به فخر الملك اهدا كرد و اثر ديگرى در حساب به نام « الكافى فى الحساب » است . به گفتهء بارون كارا ، در آثار رياضىدانان مسلمان حلّ مسأله حاصل جمع مكعبهاى متوالى و حتى فورمولى براى يافتن مجموع توانهاى چهارم اعداد ، و همچنين قضايايى مربوط به مكعبها ديده مىشود . راه حلّ مجموع توانهاى سوم بسيار عالى است و آن را از طريق استدلال هندسى به دست آوردهاند ، اين راه حل از كرجى عالم جبر است كه در رساله فخرى خود آورده است مثل : گفتنى است وپكه منتخباتى از فخرى را به سال 1853 منتشر كرد و كتاب كافى را ادهوخهايم در 1880 - 1878 در هاله ترجمه كرد . « 2 »
--> ( 1 ) . فلاسفه شيعه ، غضبان ، ص 331 . ( 2 ) . متفكران اسلام ، بارون كارا ، دودو ، ترجمه احمد آرام ، ص 111 ، دفتر نشر فرهنگ اسلامى ، 1359 ش .