سخنى پيرامون مجسطى بطلميوس فلكى ( 90 - 168 م ) كتابى به نام مجسطى تأليف كرد ، مجسطى واژه‌اى است يونانى به‌معناى ترتيب كه با همين نام وارد زبان‌هاى عربى ، لاتينى ، فارسى ، انگليسى و . . . گرديد ، اين كتاب داراى 13 مقاله پيرامون جغرافيا و فلكيات از قبيل وصف آسمان ، مدارات نجوم ، تقويم شمسى ، حركات ماه و خورشيد و سيارات ، روش‌ها ، حساب‌هاى آنها ، خسوف ، كسوف ، جايگاه ستارگان ، برهان بر كروى بودن زمين و آسمان ، مركزيت كره زمين بر جهان ، ميل فلك البروج ، اختلاف عرض شهرها و نقاط زمين و . . . مىباشد . اين كتاب در زمان هارون الرشيد به عربى ترجمه شد و در روزگار مأمون دگربار ترجمه شد كه اين ترجمه به‌عهده اسحاق بن حنين قرار گرفت ، سپس ثابت بن قره آن را اصلاح نمود ، و بهتر از همه به دست باكفايت خواجه نصير الدّين طوسى شرح و تحرير يافت و نام آن را « تحرير المجسطى » نهاد . در قرن 12 ميلادى به دست يك راهب اندلسى به لاتينى ترجمه شد ، از ديگر شارحان و مترجمان و تحريركنندگان مجسطى عبارتند از فضل بن حاتم نيريزى ، محمد بن جابر بتانى ، محى الدّين حكيم مغربى ، جابر بن افلح ، ابو اسحاق بطروجى اندلسى ، حجاج بن يوسف بن مطير ، ثابت بن قره ، چنان‌كه ابو ريحان بيرونى كتابى با همين شيوه و سبك و سياق به نام قانون مسعودى تأليف كرد و نيز احمد بن كثير فرغانى كتاب « المدخل الى علم الهيئة الافلاك » را بر اين منوال به نگارش آورد . « 1 »

--> الفهرست 327 ، 225 ، 343 ، دهخدا ، لغت‌نامه ، ذيل اسحاق بن حنين . ( 1 ) . تاريخ التنجيم عند العرب ، دكتور يحيى شامى ، ص 158 ، نشر مؤسسه عز الدّين ، بيروت ، لبنان 1414 ه / 1994 م .