ثابت بن قرّه ( 221 - 288 ه ق ) و خاندان او 1 . ثابت بن قره حرّانى از مردم حران ، در ايام معتضد باللّه عباسى به بغداد رفت و به مطالعه علوم حساب و هندسه ، هيئت و نجوم و منطق و فلسفه مشغول گشت او در ترجمه كتب علمى يونان به زبان عربى بسيار چيره و زبردست بود ، او گرچه صابئىمذهب بود ولى به‌وسيلهء خدمات ارزندهء او به اسلام و مسلمانان به‌نظر مىرسد او را به‌عنوان مردى خدمتگزار به اسلام قلمداد كرد به‌ويژه كه فرزندان او به اسلام گرويدند و چند نسل از خاندان ثابت به جهان اسلام خدمات شايان نمودند . ابن نديم گويد ثابت 77 سال عمر كرد و در اوايل عمر در حرّان به شغل صرافى اشتغال داشت ولى محمّد بن موسى بن شاكر چون از روم بازمىگشت و فصاحت ثابت را بديد او را به خود نزديك گردانيد و آموزش داد ، محمّد او را به خدمت معتضد برد و در جمع منجمان درآورد ، او و ديگر اعقاب و فرزندان او مانند وى در رشته‌هاى گوناگون علوم مهارت يافتند ، او جدّ محمد بن جابر بن سنان صاحب رصد مشهور مىباشد . ترجمه‌هاى ثابت به زبان‌هاى عربى و سريانى و . . . نيكو و خوش‌عبارت‌اند . ثابت در رشته‌هاى فلسفه ، طب ، نجوم ، جغرافيا ، هندسه ، رياضيات ، موسيقى ، علم اعداد و . . . آثار سودمند از خود به يادگار گذاشت كه برخى از آنها كه ارتباطى با هيئت و نجوم و رشته‌هاى هندسه و رياضى و طب دارند بدين شرح است : 1 . كتاب حساب اهلّه ( - هلال‌ها ) . 2 . كتاب فى سنة الشمس ( - سال خورشيدى )