حسن مرسلوند

100

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

فروغى نزديك به دو سال در اروپا ماند و علاوه بر دريافت حقوق رياست ديوان عالى كشور ، مبلغى هم در ماه حقوق ارزى مىگرفت . در اين سفر چند سخنرانى مهم دربارهء تاريخ و ادبيات ايران در محافل فرهنگى فرانسه و آلمان ايراد كرد كه شناخت مستشرقين را نسبت به آثار گذشتهء ايران بيشتر كرد . در 16 بهمن 1301 وزير امور خارجهء دولت مستوفى الممالك شد . كارگردان اين كابينه بود و استيضاح مدرس از دولت را او پاسخ گفت . در 26 خرداد 1302 وزير ماليهء مشير الدوله شد و در 6 آبان 1302 پس از تشكيل اولين كابينهء سردار سپه وزير خارجهء او شد . در همين كابينه بود كه ماجراى قتل ماژور ايمبرى در روز جمعه 27 تير 1303 در محل سقّا خانهء آقا شيخ هادى اتفاق افتاد . و به دنبال آن سفير دولت تركيه در ايران كه مقام شيخ‌السفرايى داشت از سوى خود و به نام دولتهاى آلمان ، شوروى ، فرانسه ، انگليس ، بلژيك و ايتاليا بيانيه‌اى اعتراض‌آميز به وزارت خارجهء ايران تسليم كرد . محى الدّين سفير كبير تركيه در اين بيانيهء اعتراض‌آميز نوشت : « اين سوءقصد ، وسط روز در شهر تهران به وقوع پيوسته و مداخلهء ضعيف قواى تأمينيّه كاملا بلا اثر مانده و از عواقب آن نتوانسته است جلوگيرى نمايد و ابدا براى اخافه و يا تفرقهء جمعيت حتى يك تير تفنگ هم شليك نشده است . و بالاخره بااين‌كه مجروحين به بيمارستان رسمى شهربانى تهران رسانيده مىشوند ، نمايندگان قواى تأمينيّه نتوانسته‌اند از ورود جمعيّت به داخل مريض‌خانه ممانعت نمايند و جمعيت در آن جاها نيز اهانات جديده مرتكب شده‌اند . بنابراين شك نيست كه يك وضعيت خطرناك وجود دارد كه هيئت مأمورين سياسى ، خود را مجبور مىداند در قبال وضعيات مزبور در مقام پروتست برآيد . لهذا نظر به مراتب فوق الذكر ، نمايندگان سياسى ، توجه اولياى دولت ايران را جدا به لزوم اتّخاذ فورى و مسائل مؤثر براى استقرار نظم و امنيّت اتباع خارجه در ايران و همچنين اقليتهاى مذهبى معطوف مىنمايد . » فروغى در جواب هيئت نمايندگان سياسى ، نامه‌اى نوشت و طى آن از اين واقعه اظهار تأثر و تأسف كرد 19 و به هر ترتيب با ديپلماسى قوى اين مسأله را كه به لحاظ سياست خارجى بسيار قابل اهميت بود ، فيصله داد . در ترميم كابينهء سردار سپه كه در 7 شهريور 1303 اتفاق افتاد ، وزير ماليه شد . پس از