دكتر عقيقى بخشايشي
92
طبقات مفسران شيعه ( فارسي )
بشرى قرآن مجيد ، هم به طور مستقل خوانده مىشود . بخش اعظم شيوايى و زيبايى متن اصلى را همراه با آن حال و هواى وصفناپذير به خواننده فارسى زبان ، منتقل مىكند و عنصر تفسير را در ترجمه راه نداده است . « 1 » البتّه جز ترجمههاى فوق ، اخيرا ترجمههاى ديگرى هم به زبان فارسى انتشار يافته است كه از آن ميان مىتوان ياد كرد : * ترجمه استاد محمد كاظم معزّى . * ترجمه آيتاللّه مكارم شيرازى . * ترجمه استاد بهاء الدّين خرّمشاهى . * ترجمه استاد محمّد فولادوند . * ترجمه يا تفسير آية اللّه مشكينى . * ترجمه استاد حسين ولى . * ترجمه آقاى روحانى . و ديگر ترجمههاى متعدّد فارسى كه در بخش پايانى كتاب ، تعدادى از آنها بهعنوان « تفاسير موجز قرآن » ارائه شده است . * ديگر زبانهاى ملل مسلمان علاوه بر زبان فارسى ، قرآن مجيد به تعداد لغات حتّى لهجهها و گويشهاى هر كشور يا منطقه مسلمان ، ترجمه و انتقال يافته است و گاهى در يك كشور به چندين گويش و لهجه هم ترجمه و انتقال يافته است ازاينرو نمىتوان بهصورت دقيق تعداد ترجمههاى قرآن مجيد را در بين ملل مسلمان حدس زد آنچنانكه شمار لغات ، گويشها و لهجهها را نمىتوان دقيقا به شمارش آورد . * تذكّر و هشدار ! نگارنده را اعتقاد بر آن است كه انتظار ترجمهء صحيح قرآن ، از غير فرزندان قرآن و تربيتيافتگان مكتب آن كتاب بزرگ ، يك انتظار نادرست و باطلى مىباشد . ديگران هر قدر امانتدارى در ترجمه را داشته باشند ، باز نمىتوانند مفاهيم صحيح و معانى دقيق آن را دريابند و حدّ اكثر ادراكات آنان ، در حدود فهم شرعيّات و الهيّات خويشتن ، خواهد بود ، با آن ذهنيّت مسيحىگرى يا يهودىگرى يا بودايىگرى يا هندوئيزم . . . ازاينرو با همه اظهار قدردانى از تلاش آنان ، و تشكّر از مساعى جميلهشان ضرورت دارد مخلصان و امانتورزان اسلامى ، خود ترجمه و تفسير قرآن را به زبان خارجى ، متكفّل إشراف كامل بر ترجمهها داشته باشند ، نه آنكه به انتظار ديگران بنشينند . رشد علمى و بلوغ اجتماعى - سياسى و فرهنگى حوزههاى ما روزى خواهد بود كه فرزندان قرآن ، خود بتوانند با قلم سليس و روان خود قرآن و حدّ اقل تفسير الميزان را به هر زبانى كه خواستند ، منتقل و ترجمه نمايند و در اختيار ديگران قرار دهند . امروز جاى تأسّف و احيانا ننگ و عار است كه ببينيم بهترين كتاب راهنماى فهرست آيات قرآن را يك نفر مستشرق آلمانى بنام « فوگل » بنويسد كه به نام نجوم الفرقان فى اطراف القرآن بنامد كه نخستين بار به سال 1842 م . ترجمه و طبع گرديده است . و فؤاد عبد الباقى مصرى آن را اصل قرار دهد و پاورقى و تحشيهاى بر آن بيفزايد و بنام المعجم المفهرس للألفاظ القرآن الكريم نشر دهد . ( كه در عهد فاروق اوّل مصر در آن كشور چاپ و منتشر گرديد ) يا ترجمههاى مختلف قرآن توسّط افراد غير مسلمان از آمريكا ، انگلستان ، آلمان و ديگر كشورهاى اروپائى يا آمريكائى و آفريقائى به عهده گرفته باشند ترجمههاى قرآن مجيد ، وقتى مىتواند مفيد و مؤثر و كارآمد باشد كه به دست فرزندان حوزهها و دانشگاهيان جوامع اسلامى صورت پذيرد و در اختيار ديگران قرار گيرد .
--> ( 1 ) تاريخ قرآن دكتر محمود راميار چاپ اميركبير .