* ترجمه به زبان ژاپنى آشنايى ژاپنيان با فرهنگ و تمدّن اسلامى چندان ديرينه نيست . درحالىكه بيش از هشت قرن از ترجمهء قرآن به زبانهاى اروپايى مىگذرد ، ولى نخستين بار ترجمهء قرآن به زبان ژاپنى در سال 1957 ميلادى به دست « ايزوتسو توشميكو » انجام پذيرفت . « 1 » نخستين ترجمهء قرآن به ژاپنى از انگليسى در سال 1929 چاپ و منتشر شد . ترجمهء « ايزوتسو » در واقع چهارمين ترجمهء قرآن از عربى به ژاپنى به شمار مىآيد كه در سال 1957 م ، در سه جلد به چاپ رسيده است . « 2 » * قديمىترين قرآن به زبان فارسى اكنون كه ترجمهء قرآن به زبانهاى خارجى مورد گفتگو قرار گرفت ، بىمناسبت نخواهد بود كه از قديمىترين ترجمهء قرآن به زبان فارسى نيز ياد گردد تا مجموعه بحث ترجمهء قرآن ، از غنا و كمال بيشترى ، برخوردار باشد . كيهان فرهنگى ، يكى از مجلّات ادبى و فرهنگى تهران در شمارهء اخير خود مىنويسد : « ترجمهء قرآن به فارسى جزو قديمىترين ترجمه‌هاى قرآن مجيد به هر زبانى است و از آغاز آن نزديك 10 قرن مىگذرد . پيشترها آستان قدس رضوى فهرست 326 قرآن مترجم ( قرآن ترجمه‌دار ) خطى را كه از قرن پنجم تا چهاردهم كتابت شده است ، به كوشش آقاى محمّد آصف فكرت انتشار داده است . ( مشهد 1362 ) قديمىترين ترجمه‌هاى فارسى قرآن ، يكى « قرآن قدس » است كه دو مجلد از آن ، به‌صورت عكسى همراه با بازخوانى حروفى ترجمه فارسى به همّت استاد على رواقى انتشار يافته است و با انتشار مجلد سوم به پايان خواهد رسيد . ديگرى ترجمهء تفسير طبرى است كه محقّقان اثبات كرده‌اند اين ترجمه كه با ترجمه تفسير طبرى اشتهار يافته و به همت شادروان حبيب يغمايى در هفت جزء و چهار مجلد تصحيح و انتشار يافته است ، با اصل عربى تفسير طبرى انطباق ندارد ، ولى اين امر به قدمت و اصالت ترجمه - چه زبانى ، چه متن قصص - خدشه‌اى وارد نمىكند . از آغاز و در طول قرنها ، ترجمهء قرآن مجيد بسيار حسّاس و خطير تلقّى مىشد ، لذا همواره ترجمه را به‌صورت كلمه به كلمه و تحت اللفظ در ذيل مىنوشته‌اند كه چون كلمه به كلمه بوده ، از نحو عربى پيروى مىكرده و همواره فارسى ناخوانايى عرضه مىكرده است . در عصر جديد كوششهاى ارزنده‌اى براى به دست آوردن ترجمهء خوانا و امروزين از قرآن كريم به عمل آمده است كه معروف‌ترين آنها ، نخست ترجمه شادروان مهدى الهى قمشه‌اى و ديگر ترجمه روان‌شاد ابو القاسم پاينده مىباشد . ترجمه مرحوم قمشه‌اى مقبوليّت عام يافته و بارها به صورتهاى مختلف و همراه خوش‌نويسىها در چاپهاى متعدّد قرآن مجيد به طبع رسيده است . ترجمهء مرحوم پاينده با انتقادهاى فاضلانه مرحوم فرزان و آقاى عليرضا طاهرى مواجه گرديده است ، گويا پاينده برخى از اين انتقادها را پذيرفته است و در چاپهاى اخير خود ، تجديد نظر كرده بود ، امّا ايرادى كه برخى از اهل نظر به ترجمه‌ى مرحوم قمشه‌اى دارند اين است كه اندكى با تفسير آميخته است . اينك پس از سالها انتظار و اشتياق دوستداران قرآن كريم و معارف عاليهء قرآنى ترجمه استاد عبد الحميد آيتى ( 1361 ) ، از انتشارات سروش را به هيئتى آراسته و پيراسته با متن قرآن كريم را در دست دارند . خصوصيّت اين ترجمه آن است كه قطع نظر از متن مقدس و فصاحت فوق

--> ( 1 ) كيهان فرهنگى شماره 9 سال 1467 مصاحبه آقاى بهاء الدّين خرمشاهى . ( 2 ) تاريخ قرآن ابو عبد اللّه زنجانى چاپ تهران اكبرآبادى .