كه به دست دشمنان اسلام بيفتد . » « 1 » از اين روايت استفاده مىگردد كه قرآن در زمان رسول خدا ( ص ) وجود داشته است و امكان حمل و نقل و همراه بردن آن وجود داشته است ، هرچند اطلاق قرآن به برخى از اجزاى آن نيز ، صورت گرفته است و ضرورت ندارد كه قرآن مجموعهء كامل آن بوده باشد تا به آن « قرآن » اطلاق شود ، ولى آنچه از ظاهر مصطلح آن استفاده مىگردد ، آن است كه قرآن تنها به مجموع آن اطلاق شده باشد ، نه به همهء اجزاء و متفرّقات آن . در حديثى ديگر از امام صادق ( ع ) روايت شده است كه : « انّ رسول اللّه قال لعلىّ : يا علىّ القرآن خلف فراشى في المصحف و الحرير و القراطيس فخذوه و اجمعوه و لا تضيّعوه كما ضيّعت اليهود التوراة ، فانطلق عليّ ، فجمعه فى ثوب اصفر ثمّ ختم عليه في بيته و قال لا ارتدى ، حتّى اجمعه . » پيامبر اسلام به هنگام رحلت به على ( ع ) فرمودند : قرآن پشت متّكاى من در مجموعه‌اى منظّم از حرير و كاغذ موجود است ، پس آن را بگيريد و جمع كنيد و مگذاريد ضايع شود ، آن‌چنان كه يهود تورات را ضايع كردند . على ( ع ) به اين كار همّت گماشت و آنها را در پارچهء زردرنگى جمع‌آورى نمود و فرمود : تا آنها را در منزل خود به پايان نرسانم ، عبا را بر دوش نخواهم گرفت . » « 2 » * گفتار مرحوم علم الهدى مرحوم سيد مرتضى علم الهدى ( متوفّى 436 ه ) يكى از مفسّرين عاليقدر شيعه مىفرمايد : « انّ القرآن كان على عهد رسول اللّه مجموعا مؤلّفا على ما هو عليه الآن ، و استدلّ على ذلك بانّ القرآن كان يدرّس و يحفظ جميعه في ذلك الزّمان حتّى عيّن على جماعة من الصحابة في حفظهم له و أن كان يعرض على النّبي ( ص ) و يتلى عليه و انّ جماعة من الصّحابة مثل عبد اللّه بن مسعود و ابيّ بن كعب و غيرهما ختموا القرآن على النّبى ، عدّة ختمات و كلّ ذلك ، يدلّ بادنى تأمّل على انّه كان مجموعا مرتّبا غير مبتور و لا مثبوت . » « قرآن مجيد در عهد رسول خدا ( ص ) با همين كيفيّت امروزى ، جمع‌آورى و مرتّب شده بود ، به دليل اينكه قرآن در آن زمان مورد درس و بحث قرار مىگرفت و تمامى آن حفظ مىشد ، به گونه‌اى كه عدّه‌اى معيّن شده بودند كه قرآن را حفظ كنند و آن را به پيامبر عرضه بدارند و نزد آن حضرت تلاوت كنند و برخى نيز مانند : ابن مسعود و أبىّ بن كعب و ديگران بودند كه بارها قرآن را نزد پيامبر اسلام ختم نموده بودند . پس قرآن در عهد پيامبر خدا ، به‌صورت مجموعه‌ى مرتّب و منظّم درآمده بود و آيات آن پراكنده و جدا از هم و پراكنده نبوده است . » « 3 » * قرآن عثمان دلايل فراوانى وجود دارد كه قرآن در عهد رسول خدا ( ص ) به‌صورت منظّم و مرتّب جمع‌آورى شده بود ، ولى در عصر ابو بكر و عمر ، به علّت توسعهء سرزمينهاى مفتوحه ، و گسترش مناطق ، كه فتح انجام مىيافت و افراد و گروه‌هاى نومسلمان ، به شرف اسلام نائل مىآمدند ، نياز به قرآن و تكثير آن ، فراوان شده بود . چون قرائتها مختلف و گوناگون بود و لهجه‌ها و اسلوبهاى نگارش نيز در نگارش الفاظ بىتأثير نبود ، ازاين‌رو ، اشكالاتى در نحوهء نگارش به وجود آمده بود و اين اختلاف به مرور زمان بيشتر و از همديگر تمايز مىگرفت ، تا اينكه در عهد حكومت عثمان ، همهء قرآنهاى موجود را جمع‌آورى نمودند و بر يك قرائت واحده ، اتّفاق نظر نمودند و

--> ( 1 ) وسائل الشيعة ، ج 6 ، ص 249 . ( 2 ) بحار الأنوار ، ج 89 ، ص 48 . ( 3 ) همان ، ج 1 ، ص 26 .