دكتر عقيقى بخشايشي

40

طبقات مفسران شيعه ( فارسي )

آن را پشت‌سر افكند ، به‌سوى آتشش مىبرد . رهبرى است كه به گزيده‌ترين راه ، رهبرى مىكند ، كتابى است كه در آن تفصيل و بيان تحصيل است . فيصله‌دهنده ميان حق و باطل است و هزل نيست . قرآن ظاهر و باطنى دارد ، ظاهرش حكمت و باطنش دانش است . ظاهرش زيبا و دلربا و باطنش ژرفا و عميق و ريشه‌هاى آن را ريشه‌هايى است . عجايب آن به شمار نمىآيد و شگفتيهاى آن كهنه نمىگردد . در دل آن ، چراغهاى هدايت و نورهاى روشنگر حكمت و معرفت نهفته است . » « 1 » 2 . هدايتگر : باز امام صادق ( ع ) فرمودند : « قرآن هدايتگر از گمراهى و ضلالت است . بيان روشنى است كه انسان را از كوره‌راه مىرهاند و موجب رهايى او از لغزش و اعوجاج مىگردد . قرآن نورى است در تاريكى ، پرتوى است از پيش‌آمدها و نگهدارنده‌اى است از هلاكت و عامل رشد از حيرت زندگى ، و بيانى است از فتنه‌ها و رساننده‌اى است از دنيا به آخرت ، و در آن كمال و رشد دين شما نهفته است . احدى از قرآن سرپيچى نمىكند ، مگر آنكه به آتش رهسپار مىگردد . » « 2 » 3 . بهترين گفتار : باز در كلام ديگرى فرمودند : « قرآن را نيكو فراگيريد ، چه نيكوترين حديث است و در آن با فكر و انديشه بررسى كنيد ، چه آن بهار دلهاست و به انوار آن بهبودى جوييد ، چه بهبوددهنده و شفابخش درون سينه‌هاست و آن را نيكو تلاوت كنيد ، زيرا نيكوترين و شيرين‌ترين داستانهاست . قرآن امركننده و بازدارندهء ساكت و گوياست . حجّت خداوند بر خلق است . خداوند پيمان محكم خود را از شما دربارهء آن گرفته است و نفوس شما را در گرو آن قرار داده است . به‌وسيلهء آن نور خود را تمام ، و آئينش را تكميل كرده است و خداوند عليم پيغمبر خود را به طرف خود قبض نمود ، درحالىكه خلق را از احكام هدايت‌بخش آن ، سرشار نمود » . « 3 » 4 . قرآن - عترت : در حديث متواتر از رسول خدا ( ص ) آمده است : « من دو امانت گران‌سنگ در بين شما به وديعت مىنهم : كتاب خدا و عترتم . آنان هرگز از هم جدا نمىشوند ، تا در محشر به من وارد شوند . » « 4 » 5 . زنده و جاويد : از امام صادق ( ع ) روايت شده است كه فرمودند : « قرآن زنده‌اى است كه هرگز نمىميرد . او جريان دارد ، همانند شب و روز و آن‌گونه كه خورشيد و ماه جريان دارد . او به آيندگان جريان دارد ، آن‌چنان‌كه خورشيد بر پيشينيان جريان داشت . » « 5 » اين احاديث شريف بيانگر شأن و عظمت قرآن و نشانگر باهم بودن قرآن و عترت است ، چون آن دو هدايتگر در طول هم هستند ، نه در عرض هم و نه در مقام معارضه و منافسه و معارضه . آن دو در مقام توضيح و روشنگرى همديگر قرار دارند و هر حديثى كه منافى قرآن يا در مقام نقض كليّات آيات قرار گرفته باشد ، از سرچشمه‌هاى فضيلت و معنويّت صادر نگشته است ، بلكه جا دارد كه به ديوار كوبيده شود تا به‌هيچ‌وجه مورد استفاده و بهره‌بردارى احدى قرار نگيرد ؛ و از طرفى ، هرآن‌كس كه قرآن را با هوا و هوس و طبق رأى و ميل باطنى خويش ، تفسير كند و نظر خود را بر قرآن تحميل نمايد ، جايگاه او آتش و عذاب الهى خواهد بود و چه بد جايگاهى ! » امام سجّاد ( ع ) مىفرمايد : خدايا مرا بر ختم قرآن يارى فرمودى همان كتابى كه آن را به‌صورت نور

--> ( 1 ) تفسير المنار ج 1 ، ص 28 . ( 2 ) پرتوى از قرآن ، آية اللّه طالقانى ج 1 ، ص 21 . ( 3 ) اصول كافى ، باب فضل القرآن . ( 4 ) منبع فوق . ( 5 ) منبع فوق .