عصار تبريزى مولانا شمس الدّين محمد عصار از مشاهير سخنوران سدهء هشتم هجرى قمرى تبريز است . وى در اشعار خود « عصار » و گاهى به نامش « محمد » تخلص مىكند . او با سلطان اويس معاصر بود و در حق وى قصايد و مدايح دارد . مولانا در علوم رياضى و نجوم و رمل و اسطرلاب نيز دست داشته و از شاگردان مولانا نظام الدّين عبد الصمد منجم تبريزى « 1 » بوده و در ستايش او نيز اشعار و قصايدى سروده است . از مشرب تصوف نيز بهرهء كافى داشته و مريد شيخ اسماعيل سيسى و معاصر و مصاحب شيخ كمال خجندى و مولانا محمد مغربى بوده است . سيد محمد نوربخش در سلسلة الاولياء آورده است كه : « حاجى محمد عصار تبريزى قدس الله سره كان عالما بعلوم الظاهر ، عارفا بحقايق الباطن ، زاهدا ورعا و له فى التصوف و غيره اشعار لطيفة توفى فى تبريز سنهء ثلاث او اثنتين و تسعين و سبعمائة دفن بجرنداب » و به نوشتهء مؤلف روضات الجنان در چرنداب حوالى مرقد استادش مولانا عبد الصمد رخ در نقاب خاك كشيده است . تاريخ وفاتش در تذكرهء خلاصة الكلام و تاريخ مفصل ايران تأليف اقبال 784 و در شاهد صادق 772 و در صبح گلشن 779 ضبط شده است . تأليفات : 1 - مهر و مشترى : مثنوى عشقى بديعى است در بحر خسرو شيرين نظامى گنجوى . در داستان ، مهر پسر شاپور فرمانرواى استخر و مشترى دختر وزير اوست . اين مثنوى را به سال 778 در 5120 بيت سروده است . نسخه‌يى از اين مثنوى كه تاريخ تحرير آن 884 هست در كتابخانهء ملى تهران موجود و در نسخه‌هاى خطى ( دفتر چهارم ) ص 248 - 249 به شمارهء 200 معرفى شده است . دو صفحهء آخر كتاب شامل اين عبارات است : انتسخ المصحح فى المنتسخ قد اتفق الفراغ من مقابلة هذا الكتاب من فاتحته الى خاتمته

--> ( 1 ) - براى اطلاع از ترجمهء مولانا عبد الصمد رجوع شود به روضات الجنان ، ج 1 ، ص 362 و دانشمندان آذربايجان ، ص 255 .