خاندان آتروپات تا آغاز قرن اول ميلادى در آذربايجان حكومت كردند احتمال مىدهند كه اردوان دوم ( يا سوم ) اشكانى كه در 10 م به سلطنت رسيد و پيش از آن پادشاه آتروپاتنه بود از نسل و خاندان شاهى آتروپات بوده است . به‌هرحال ازآن‌پس تا قدرت يافتن ساسانيان آتروپاتنه شاهانى داشته است كه تابع دولت اشكانى بوده‌اند . پس از روى كار آمدن اردشير اول ساسانى ارمنستان مدتى در برابر او مقاومت كرد و به‌همين‌جهت احتمال مىدهند كه شايد آذربايجان نيز كاملا مطيع اردشير نبوده است . در ده « خان تختى » در 30 كيلومترى جنوب سلماس ، كمى دور تر از جاده سلماس - اروميه نقشى بر كوه است كه به عقيدهء متخصصان متعلق به زمان ساسانيان يا اردشير اول است . اين نقش دو سوار شاهانه را با دو پياده نشان مىدهد كه محتملا يكى از سواران اردشير اول و ديگرى شاپور اول است و بعضى هم احتمال مىدهند كه يكى شاپور اول و ديگرى وليعهد او باشد ظاهرا آن دو مرد پياده شاهان ارمنستانند كه حلقهء حكومت ارمنستان يا آذربايجان را به شاهنشاه ساسانى تقديم مىكنند ، اما اين استنباط بيشتر مبتنى بر حدس دانشمندان است ، زيرا كتيبه‌اى همراه اين نقش نيست ، گرچه لباسها و آرايشها نشان‌دهندهء شاهنشاهان ساسانى است . اگر حدس بعضى از دانشمندان درست باشد بايد گفت كه اردشير كاملا بر ارمنستان مسلط نبوده است . زيرا اگر چنين بود بايست اين نقش به جاى آنكه در مرزهاى ارمنستان ايران و آذربايجان كنده شود در عمق خاك ارمنستان كنده شده باشد و ازسوىديگر نشانهء آن است كه آذربايجان با قسمتهاى غربى آن و غرب و شمال درياچهء اروميه به دست اردشير اول و به هر تقدير به دست شاپور اول افتاده بوده است . شاپور اول ساسانى در 252 م ارمنستان را فتح كرد . با فتح اين سرزمين آذربايجان نيز طبعا به‌طور كامل تابع دولت ساسانى گرديد . در زمان ساسانيان ارمنستان ميان ايران و روم تقسيم گرديد و ارمنستان ايران كه در مغرب درياچهء اروميه از شمال به جنوب شرق كشيده مىشد . به آذربايجان پيوست از 9 بخش كه براى ارمنستان ايران ذكر كرده‌اند . 2 ناحيهء هير و زراوند ( به احتمال خوى و سلماس ) مسلما جزو آذربايجان بود . به نوشتهء ابو دلف زراوند نام چشمهء آب گرم و معدنى معروفى در كنار درياچهء اروميه نزديك سلماس بود . در زمان ساسانيان ايران 4 ( پادوسپان ) داشت كه هركدام بر يكى از جهات چهارگانهء