الشيخ عبد الله نعمة ( مترجم : غضبان )

78

فلاسفة الشيعة حياتهم وآراؤهم ( فلاسفهء شيعه ) ( فارسي )

آثار شيعه در رياضيات عنايت و توجه شيعه به رياضيات كمتر از عنايت و توجه علماى ديگر در اين باب نبود . علماى شيعه قسمت بسيارى از كوشش خود را صرف رياضيات كردند و به حساب و جبر و هندسه و ديگر علوم رياضى پرداختند . گروهى از رياضيدانان كه پيشاهنگ رياضيدانان ديگر بودند در ميان شيعه پديد آمدند و در رياضيات تأليفاتى كردند كه برخى از تأليفات آنها قرنها مرجع طلاب علوم بود . برخى از رياضيدانان شيعه عبارتند از : 1 - ابو جعفر احمد بن يوسف بن ابراهيم مصرى كه كاتب آل طولون بود ، و در حساب و نجوم و هندسه شهرت داشت . كتابى در حساب به نام النسبة و التناسب دارد و همچنين تعليقاتى دارد بر نظريهء منالاوس در مورد اجزاى دو ضلع مثلث كه از يك رسم به وجود مىآيد و خط قاطعى آن را قطع مىكند . 2 - ابو سعيد احمد بن محمد سيستانى است ، متوفى در حدود سال 1030 ميلادى ، كه از چهره‌هاى درخشانى بود كه در پيشرفت علم فلك و رياضيات سهمى به سزا داشت و در مقاطع مخروط و تقاطع آنها با دواير تحقيقاتى دارد ، همچنين در تقسيم زاويه به سه قسمت متساوى به توسط تقاطع دايره نيز بحث كرده است . مجلهء ازيس در سال 1926 ميلادى مباحثى از آن را در تقسيم زاويه به سه قسم و در ايجاد هفت ضلعى منتظم آورده است . « 1 » 3 - على بن احمد عمرانى موصلى ، متوفى در حدود 344 ه / 955 م است . اين دانشمند به علم حساب و جبر و هندسه و فلك‌شناسى مشهور بود . از آثار او شرح كتاب الجبر و المقابله از ابو كامل شجاع بن اسلم حاسب مصرى است كه در قرن سوم هجرى ( ميان سالهاى 850 و 930 ميلادى ) مىزيست . 4 - ابو يوسف يعقوب بن اسحاق كندى است كه در حدود سال 185 - 260 هجرى مىزيست . او همان فيلسوف معروفى است كه در علم حساب كتابهايى دارد از جمله : رسالهء المدخل الى الارثماطيقى ، و رساله‌اى در حساب هندى ، كتابى در تأليف اعداد و رساله‌اى در كميت مضافة و غيره است . چنان كه كتابهاى بسيارى در هندسه دارد : كتاب اغراض كتاب اقليدس ، كتاب اصطلاح اقليدس ، كتابى در تقريب دايره ، كتابى در تقسيم مثلث و مربع ، كتابى در تقسيم دايره به سه قسمت و كتابهاى ديگر . 5 - ابو حنيفه احمد بن داود بن و تند دينورى ، متوفى در حدود سال 290 هجرى

--> ( 1 ) - - كتاب تراث العرب العلمى ، ص 242 و همين كتاب در قسمت شرح احوال او .