2 - بيشتر افراد خاندان نوبخت غالبا از فارسى به عربى و برخى از آنان از يونانى به عربى ترجمه مىكردند از قبيل : الف - ابو سهل فضل بن ابى سهل بن نوبخت كه در دورهء هارون الرشيد و مأمون زندگى مىكرد و كتابهاى بسيارى از حكمت ايران باستان را از فارسى ( پهلوى ) به عربى ترجمه كرده است . ب - حسن بن موساى فيلسوف كه از مترجمان كتابهاى يونانى به زبان عربى بود « 1 » و عده‌اى از مترجمان مانند : ابو عثمان دمشقى ، اسحاق و ثابت « 2 » نزد او جمع مىشدند . 3 - ابو يوسف يعقوب بن اسحاق كندى معروف به فيلسوف عرب كه ولادتش در حدود سال 803 ميلادى 185 هجرى و مرگش در 873 م - 260 ق اتفاق افتاده است . در فلسفه و علم و ترجمه در دربار مأمون و معتصم شهرت يافت . « 3 » و همو با شركت يكى از همكارانش كتاب اثو لوجيا ( الهيات ) ارسطو را ترجمه كردند . كندى از بارزترين فلاسفهء اسلام بود كه عنايتى خاص به علوم بيگانه داشتند . او به ترجمه و نقل و تفسير آنها اقدام كرد و به حكمت هند و فارس توجه زيادى داشت و به‌طور مسلم زبان يونانى را مىدانست . چه او بسيارى از كتب فلسفه را تفسير و بسيارى از آنها را ترجمه كرده است . تا جايى كه ابو معشر او را از حاذق‌ترين مترجمان شمرده است . « 4 » 4 - ابو على احمد بن محمد بن يعقوب مسكويه از رجال معروف شيعه و از اعلام فلاسفهء آنهاست . در علوم اوايل تصنيفاتى دارد و نيز تعليقاتى در منطق و مقالات مفيدى در اقسام حكمت و رياضيات نوشته است و اطلاعات زيادى در باب كتابهاى پيشينيان و زبانهاى متروك داشت . « 5 » در آشنايى او به زبان پهلوى همين بس كه كتابى در اخلاق از پهلوى به عربى برگردانده است . « 6 » 5 - ابو ريحان محمد بن احمد بيرونى خوارزمى كه بين 362 هجرى تا 440 ( 973 - 1048 م ) مىزيست و يكى از اركان فكر رياضى و از اعلام طب ، فلسفه ، جغرافى ، فلك ، تاريخ و غيره بود .

--> ( 1 ) - الحضارة الإسلاميّة ، ج 1 ، ص 319 ( 2 ) - الفهرست ، النديم ، ص 251 ( 3 ) - - ترجمهء فارسى ج 11 تاريخ تمدن ويل دورانت ، ص 79 عنوان اين جلد از مجموعهء تاريخ تمدن كه توسط آقاى ابو القاسم پاينده به فارسى برگردانده شده : عصر ايمان ، تمدن اسلامى است ، و در 1343 شمسى منتشر شده است . ازاين‌پس هرجا به جلد 11 تاريخ تمدن ارجاع داده شود منظور همان جلد 11 فارسى با مشخصات فوق است . ( 4 ) - عيون الانباء ج 2 ، ص 179 ، چاپ بيروت ( 5 ) - روضات الجنات ، ص 70 ( 6 ) - دراسات عن المورخين العرب ، ص 143