علقمه و برادرش ابى هر دو در جنگ صفّين با على عليه السّلام بودند و ابى كشته گرديد و علقمه ميان عامّه و خاصّه به جلالت قدر معروف است و در سال 63 در كوفه از دنيا رفت . و مالك بن حارث نخعى معروف به مالك اشتر و در اشتر گذشت و در اينجا چيزى را كه در آنجا نياوردم مىآورم . ابن ابى الحديد در وصف مالك اشتر گفت : « وى مردى مبارز و جواد و بردبار و فصيح و شاعر بود ، نرمى و سختى هر دو را داشت ؛ جايى كه بايد صلب باشد سخت مىگرفت و جايى كه بايد نرم باشد مدارات مىنمود » . سيد على خان در كتاب انوار الربيع - كه يكى از بهترين كتابهاى ادبى است - در باب صنعت قسم گفته : « از اشعارى كه در بالاترين حدّ از صنعت قسم است شعر مالك اشتر باشد : ابقيت و فرى و انحرفت عن العلى * و لقيت اضيافى بوجه عبوس ان لم اشن على ابن هند غارة * لم تخل يوما من نهاب نفوس خيلا كامثالى السعالى شزبا * تغدوا ببيض فى الكريهة شوس احمى الحديد عليهم فكانه * ومضان برق او شعاع شموس » . و كميل بن زياد نخعى و در كميل گذشت و ابو ارطاة حجّاج بن ارطاة نخعى كوفى در شمار حفّاظ محدّثان و از مشايخ سفيان ثورى و شعبة ابن حجّاج و ابن مبارك و غير اينان و با ابو جعفر منصور در وقت بناى شهر بغداد بود گويند : قبلهء مسجد جامع آن را تعيين كرد و خطيب گفت كه : « ابو ارطاة از فقيهان و مفتيان كوفه بود و در بصره منصب قضا داشت و در رى زمانى كه مهدى در آن بود از دنيا رفت » . نخيله : بر وزن جهينه و ابو نخيله كنيت يعمر ابن سعد است از شاعران عرب و او را ازاين‌جهت ابو نخيله گفتند كه مادرش او را در جنب درخت خرماى كوچكى زاييد و از شعر اوست : و ان بقوم سودوك لحاجة * إلى سيّد لو يظفرون به سيد نديم : بر وزن كريم همنشين بخصوص همنشين بزرگان و نيز حريف باده‌گسار ، هم پياله و نديمان خلفا و سلاطين و وزرا و امرا بسيارند امّا لقب نديم ندارند و نديم لقب ابو اسحاق ابراهيم بن ماهان موصلى است و در موصلى گذشت و نيز لقب ابو احمد يحيى بن علىّ بن ابن منصور است نديم معتضد و مكتفى و متوفّاى 300 . و از اوست : كتاب الباهر در شعراى مخضرم در دولت اموى و عبّاسى و كتاب الاجماع على مذهب ابى جعفر الطبرى و نصرة مذهبه و كتاب الاوقات و غير اين‌ها . و ابن نديم لقب ابو الفرج محمّد بن ابى يعقوب اسحاق است كه در سال 297 در بغداد متولّد گرديد و به فنون ادب و شعب علوم احاطه داشت و به كسب وراقت مشغول بود و از راه تصحيح و تجليد و بازرگانى كتب معاش كرد و از اوست : كتاب الفهرست معروف به فهرست ابن نديم و از همين كتاب ميزان احاطهء او بر علوم و فنون و رجال هر علم و فنّ دانسته گردد و در سال 377 آن را تأليف كرد و ديگر كتاب التشبيهات و در سال 385 درگذشت . « 1 »

--> ( 1 ) - و نيز نديم لقب احمد بن ابراهيم بن اسماعيل ابن داود بن حمدون مكنّى به ابو عبد اللّه در شمار نحويان و لغويان قرن سوّم هجرى است . وى استاد مبرّد و ابو العبّاس ثعلب و از مصنّفين اماميّه و از مقرّبان امام على النقى و امام حسن عسكرى عليهما السّلام است و از اينان -