سيد على اكبر برقعى قمى

79

راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )

كتاب اعيان النبات و الشجريّات الاندلسيّة « 1 » و فيروزآبادى در قاموس گفته : « در نسبت به ابى بكر و بنى بكر و بكر ، بكرى آيد و در نسبت به بنى ابى بكر بن كلاب ، بكراوى » . بكس : با فتح باى ابجد و سكون كاف و در آخر سين بىنقطه نام نياى علىّ بن ابراهيم معروف به ابن بكس است از اطبّاى قرن چهارم هجرى و بسيارى از كتب طبّ يونانى را به عربى ترجمه كرد و در اواخر عمر نابينا گرديد و كتابهايش مرتّب نگشت و در سال 394 درگذشت . بكير : با ضمّ باى ابجد و فتح كاف و سكون يا و در آخر راى بىنقطه مصغّر بكر نام جمعى از محدّثان است از جمله : بكير بن اعين شيبانى از ثقات اصحاب امام صادق عليه السّلام . بلاذرى : با فتح باى ابجد و لام و ضمّ ذال نقطه‌دار و كسر راى بىنقطه منسوب است به بلاذر معرّب بلادر كه نام دوائيست معروف . و بلاذرى لقب ابو الحسن احمد بن يحيى بن جابر بغدادى است در طبقهء كاتبان و مترسّلان و از نزديكان سه خليفهء عبّاسى متوكّل و مستعين و معتز و يكى از مترجمين كتب فارسى به عربى و صاحب كتاب فتوح البلدان و كتاب البلدان الكبير و كتاب البلدان الصغير و كتاب الاخبار و الأنساب و كتاب عهد اردشير . ابن نديم گفته : « بلاذرى كتاب عهد اردشير را به شعر ترجمه كرد و در سال 279 درگذشت » . و نيز ابن نديم گفته كه : « وى در آخر عمر به مرض وسوسه دچار گرديد و سبب آن بود كه ندانسته بلاذر خورد » . بلال « 2 » : با كسر باى ابجد به معنى آب و به معنى ترى ( رطوبت ) از اعلام متعارفهء عرب است و نام بلال بن رباح صحابى مؤذّن پيغمبر است كه در سال 20 يا 21 درگذشت و ابن بلال كنيت مشهور ابو الحسن علىّ بن بلال بن معاويهء مهلبى است صاحب كتاب الرشد و البيان . « 3 »

--> ( 1 ) - و نيز ابان بن تغلب بن رياح ابو سعيد بكرى ، غلام آزادكردهء جرير بن عباد بود و از ثقات شيعه و از ياران امام محمّد باقر و امام جعفر صادق عليهما السّلام بدان منسوب است ( الأعلام / زركلى : 1 / 26 ) . ( 2 ) - كنيهء بلال حبشى ابو عبد اللّه بود . مادرش حمامه نام داشت . وى از مولدين و عربهاى غير خالص سرات به شمار مىرفت و از پيشىگيرندگان در اسلام بود ؛ قدى بلند و اندامى لاغر و مويى مجعّد داشت . در غزوات بدر و احد و خندق از همراهان پيامبر اسلام صلى اللّه عليه و آله بود و آخرين بار هنگام وفات پيغمبر اذان گفت و ازآن‌پس براى احدى اذان نگفت ، همراه هيئت‌هايى به شام رفت و در شصت‌سالگى در دمشق به مرض طاعون درگذشت ( لغتنامه / دهخدا : 11 / 227 ) . نيك‌نام از صحبت نيكان شوى * همچو از پيغمبر تازى بلال ناصرخسرو ( 3 ) - و نيز بلال بن حارث مزنى با كنيهء ابو عبد الرحمن از صحابيان شجاع و از اهالى باديهء مدينه بود و در سال پنجم هجرى اسلام آورد و در سال شصت هجرى در هشتادسالگى در اواخر خلافت معاويه در گذشت ( الأعلام / زركلى : 2 / 72 ) . و نيز بلال بن ابى برده عامر بن ابى موسى اشعرى امير و قاضى بصره در اوايل قرن دوّم هجرى بود ، در سال 109 هجرى از جانب خالد القسرى به ولايت بصره منصوب و در سال 125 به وسيلهء يوسف بن عمر ثقفى معزول و زندانى شد و اندكى بعد در زندان درگذشت . او در نقل حديث مورد اعتماد بود ولى روش قضاوت او پسنديده نبود ( الأعلام / زركلى به نقل از تهذيب التهذيب : 2 / 72 ) .