سيد على اكبر برقعى قمى

74

راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )

بطوطه : با ضمّ باى ابجد و طاى حطّى و سكون واو و فتح طاى دوّم و در آخر ها ، اين لفظ نيز عربى نيست بلكه آن را عربى كرده‌اند و ابن بطوطه كنيت محمّد بن عبد اللّه بن محمّد طنجى مراكشى است از سيّاحان نامور و جهانگردان شهير و صاحب كتاب تحفة النظار فى غرائب الامصار و عجائب الاسفار معروف به رحله ابن بطوطه و اين كتاب به غالب زبانهاى اروپا ترجمه شده است و ابن بطوطه در سال 779 در مراكش از جهان رفت . بطّويه : با فتح باى ابجد و تشديد طاى حطّى و فتح واو و سكون يا و در آخر ها ، نام جدّ ابو عبد اللّه حسين بن احمد بن بطويه است كه در طبقهء نحويان به شمار آيد و در نظم شعر نيز دستى داشت و اين ابيات از اوست : و ما ذا عليهم لو اقاموا فسلموا * و قد علموا انى مشوق متيم سروا و نجوم الليل زهر طوالع * على انهم فى الليل للناس انجم و اخفوا على تلك المطايا مسيرهم * فنم عليهم فى الظلام التبسم و گذشت كه « ويه » كلمهء فارسى است كه در آخر بعضى كلمات در مقام تحسين و اعجاب درآورند . بطين : با ضمّ باى ابجد و فتح طاى حطّى و سكون يا و در آخر نون به معنى شكمك ( شكم كوچك ) نام شاعرى است و لقب مسلم بن على است از اصحاب حضرت سجاد عليه السّلام . بعقوبى : با فتح باى ابجد و سكون عين بىنقطه و ضمّ قاف و سكون واو منسوب است به بعقوبا كه عامّه آن را به غلط يعقوبيه گويند و آن قريهء بزرگى است كه تا بغداد هيجده فرسنگ فاصله دارد و جمعى از محدّثان از آن قريه‌اند ، از جمله : ابراهيم ابن داود بعقوبى از اصحاب حضرت جواد و حضرت هادى عليهما السّلام . بعلبكى : با فتح باى ابجد و سكون عين بىنقطه و فتح لام و باى دوّم و كسر كاف منسوب است به بعلبك كه شهر كيست نزديك دمشق و جمعى از محدّثان از آن شهر كند ، از جمله : ابو المضاء محمّد بن علىّ بن حسن بعلبكى معروف به شيخ دين و متوفّى 509 . بعلى : با فتح باى ابجد و سكون عين بىنقطه منسوب است به بعل و آن نام كوهى است در شام امّا بعليان كه جمعى بسيارند از اديبان و دانشمندان به آن منسوب نيستند بلكه به بعلبك نسبت رسانند و اين تخفيف در نسبتها فراوان ديده شود مانند : عبدى در نسبت عبد القيس و يا بنو عبيد و يا عبدرى با ضمّ اوّل در نسبت بنو عبيد و يا عبدرى در نسبت بنى عبد الدار و ابو المواهب بن عبد الباقى بن عبد القادر بعلى دمشقى از فقهاى حنبلى و در شمار مقرئان و محدّثان و صاحب رساله‌اى در قواعد قرائت و رساله‌اى در تفسير مالك لا تأمنا على يوسف و رساله‌اى در تعملون بصيغة خطاب و غيبت در همه قرآن و متوفّى 1126 و احمد بن عبد اللّه بن احمد بن محمّد بعلى دمشقى فقيه و صاحب كتاب منية الرائض و كتاب روض الندى و متوفّى 1188 بدان منسوبند . بعيث : با فتح باى ابجد و كسر عين بىنقطه و سكون يا و در آخر ثاى ثخذ به معنى برانگيخته لقب ابو يزيد خدّاش بن بشر بن خالد بن حارث تميمى بصرى است در طبقهء شاعران و خطيبان