نام جزيره را براى آن به عاريت گرفته‌اند و جمعى از اعلام دانشمندان از آن شهرند ، از جمله : ابناء اثير ( اثيرزادگان ) كه سه برادرند و هر سه از دانشمندان نامور و بزرگترين ايشان مجد الدّين ابو السعادات مبارك بن ابى الكرم محمّد بن محمّد بن عبد الكريم ابن عبد الواحد شيبانى است در طبقهء لغويان و اديبان و مفسّران و محدّثان و صاحب كتاب نهاية اللغة در غريب حديث و كتاب البديع در نحو و كتاب الانصاف فى تفسير القرآن و كتاب الشافى ( و اين كتاب شرح مسند شافعى است ) و كتاب جامع الاصول فى احاديث الرسول و كتاب البنين و البنات و الآباء و الامهات و الاذواء و الذوات « 1 » و كتاب المختار فى مناقب الاخبار و غير اين‌ها . مجد الدّين نخست خزانه‌دار سيف الدّين غازى بن مودودزنگى بود و سپس سرپرست ديوان جزيره گرديد و ازآن‌پس به موصل بازگشت و از وزير جلال الدّين ابو الحسن علىّ بن جمال الدّين محمّد بن منصور اصفهانى در ديوان موصل نيابت كرد و ازآن‌پس به مجاهد الدّين قايماز پيوست و منزلت بزرگى نزد او يافت و ازآن‌پس كه مجاهد الدّين دستگير گرديد به خدمت اتابك عزّ الدّين مسعود بن مودود كمر بست تا آنگاه كه عزّ الدّين بمرد و فرزندش نور الدّين ارسلان شاه به جاى او نشست . مجد الدّين ، يگانه شخص دولت او گرديد تا جايى كه سلطان در مهمّات امور آهنگ رفتن منزل او كرد چه مجد الدّين در پايان عمر زمينگير گرديد و از پويه بازماند و يا آنكه سلطان بدر الدّين لؤلؤ را كه امير موصل بود نزد او فرستاد تا در سال 606 درگذشت و ميانين ايشان ابو الحسن عزّ الدّين علىّ بن ابى الكرم در شمار مورّخان و اديبان است و صاحب كتاب تاريخ كامل و در اين تاريخ از آغاز پيدايش شروع كرد و به سال 628 ختم كرد و كتاب أسد الغابة فى معرفة الصحابة عزّ الدّين نزد اتابكان موصل منزلتى يافت و چند نوبت از جانب ايشان به سفارت مأمور گرديد و در پايان عمر در خانه زيستن گرفت و به كار تأليف پرداخت و در سال 603 درگذشت و كهترين ايشان ضياء الدّين ابو الفتح نصر اللّه بن ابى الكرم است در شمار كاتبان و منشيان و صاحب كتاب المثل السائر فى ادب الكاتب و الشاعر ، وى در صنعت انشا و ابتكار مضامين باريك ، بارع گرديد و رسائل وى در نهايت پختگى است و خود گفت كه : « من چندان از منظومات شعراى ديرين حفظ داشتم كه از بسيارى نتوانستم آنها را به شمار آرم و عاقبت از اشعار تمامت عرب به ديوان سه شاعر كه سرآمد فصحايند اكتفا كردم : ابو تمّام طائى و متنبّى و ابو عباده و چندين سال آن سه ديوان را از حفظ درس گفتم تا آنكه از مداومت بحث قدرتى در فنّ انشا پيدا كردم » . و ضياء الدّين چندى در خدمت صلاح الدّين ايّوبى مكرّم بزيست و ازآن‌پس به وزارت فرزندش ملك افضل رسيد و چون كار ملك افضل آشفته گرديد به موصل بازگشت و ديوان انشاى موصل به وى واگذار شد و در پايان به سفارت بغداد منصوب و مأمور گرديد و در همان‌جا سال 673 درگذشت . و از جمله : شمس الدّين محمّد بن يوسف بن عبد اللّه بن محمود جزرى در شمار خطيبان و شاعران و نحويان و صاحب شرح الفيّهء ابن مالك و شرح تحصيل و شرح منهاج

--> ( 1 ) - اذواء : اصحاب ( يار مردان ) و ذوات صاحباتند ( يار زنان ) ، ( مؤلّف ) .