سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

85

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

در سال 1873 م از مشاغل خويش كناره گرفت و به ديوبند آمد و به تأليف و تصنيف مشغول شد . در كتابخانهء من جلد اول كتاب قطورش به نام « تاريخ الانبياء در اقوال اصفيا » موجود است و در مقدمه‌اش آمده است كه اصل كتاب به فارسى نوشته شده است و بنا به تقاضاى دوستان آن را به اردو ترجمه كرده و به چاپ رسانيده است . در اين كتاب نقل قولهاى زيادى از تورات و انجيل و مآخذ ديگر وجود دارد . شرح حال انبيا از حضرت آدم عليه السّلام تا حضرت زكريا نوشته شده است و آغاز اين ترجمه در سال 1313 ه ق بوده است . تصانيف او عبارتند از : 1 - اسرار الهدى ، جواب انوار الهدى 2 - بدر الدجى 3 - شمس الضحى 4 - تشريف الانوار در شرح موجز القانون ( دو جلد ) . آقا بزرگ در طبقات اعلام الشيعة ، 2 / 71 ، انوار الهدى را به شيخ نسبت داده است و تاريخ وفاتش را قبل از 1300 ه ق نوشته است . من نسخهء اسرار الهدى را دارم كه در آخر آن تاريخ 6 ذىالحجّه 1311 ه ق / 11 ژوئن 1894 م و روى جلد 30 ژوئن 1894 م چاپ شده است و مصنفش را به كلمات زنده ذكر كرده است ، اما تاريخ چاپ تاريخ الانبياء ، اول صفر 1315 ه ق مىباشد كه بعد از وفات اوست . نامه‌اى نيز چاپ شده كه در آن 1895 م ذكر شده و تاريخ ترجمه كه ممكن است به دست خود شيخ باشد 1897 م است ، بنابراين به نظر من وفات شيخ بعد از 1897 م اتفاق افتاده است . احمد ميرزا 1250 ه ق / 1834 م عالم جليل ، فاضل منطق و فلسفه ميرزا احمد سبزوارى در عظيم‌آباد زندگى مىكرد . در حدود سال 1210 ه ق با سيد عبد اللطيف شوشترى ملاقات داشت و وى نيز در كتاب خود تحفة العالم به اين موضوع اشاره كرده است . ( طبقات اعلام الشيعة ) احمد ، سيد لكنهوى 1260 ه ق / 1844 م 1325 ه ق / 1907 م مولانا سيد احمد شاه ، فردى عالم ، صاحب كمال ، خطيب ، واعظ و پرهيزكار بود و در مقبرهء عاليه گولاگنج سكونت داشت . از كودكى در مجالس شركت داشت و تحصيلات علوم دين را در محضر استاد علن بحر العلوم به پايان رسانيد .