سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
683
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
نظر حسن 1268 ه ق / 1852 م 1350 ه ق / 1932 م مولانا سيد نظر حسن بن سيد بهادر على در 14 ربيع الثانى 1268 ه ق در بهيكپور متولد شد . اصول و فقه را در لكنهو در نزد مرحوم سيد ابو و ادبيات را در نزد مفتى محمد عباس و مولوى سيد محمد مهدى اديب اعلى اللّه مقامهما فراگرفت . بعضى از كتابهاى درسى را در محضر مولانا سيد على نقى راىپورى خواند . مولانا نظر حسن در زمان مولوى محمد حسين مؤلف تذكرهء بىبها ، از طلاب بسيار ساعى به شمار مىرفت و جامع كمالات بود و در وطن خود به امامت جمعه و جماعت مسجد امام باندى بيگم مظفرپور تعيين شد . وى سه بار به عراق و يكبار به زيارت مشهد مقدس رفت و نزد علما درس خواند و علاقهمند به تصنيف و تأليف بود ، بنابراين در زمانى كه به تحصيل علم اشتغال داشت و اصول كافى در لكنهو زير چاپ بود ، كارهاى تصحيح آن را انجام داد و تاريخ طبع آن را نيز سرود . وى فردى مقدس ، متورع ، زاهد ، قانع و ايثارگر بود و فىالبداهه به زبان عربى شعر مىسرود . تأليفات او عبارتند از : سهيل السماء ؛ رد نواصب ؛ كاشف الحجاب ( در اثبات پردهء نسوان ، حجاب زنان ) ؛ سمط الجمان فى حل قشت ( ؟ ) ؛ العقيان قصيده علويه ؛ لوامع النبراس فى شرح اجناس الجناس عربى ؛ ندبة العزا و مطالع الانوار كه شرح آن را آقا ميرزا محمد على رشتى اعلى اللّه مقامه نوشته است . نظير الحسن ، فوق 1297 ه ق / 1879 م 1368 ه ق / 1948 م چودهرى سيد سردار على رضوى از زعماى بسيار معروف « مهابن بلوك متهرا » بود . سوّمين فرزند وى نظير الحسن بود كه در سال 1297 ه ق در مهابن به دنيا آمد و طبق معمول زبان فارسى و علوم عربى را در نزد استادان فاضل فراگرفت . صرف و نحو ، منطق و فلسفه ، معانى و بيان ، تفسير و حديث و فقه و غيره را به پايان رسانيد . وى صاحب ثروت و مكنت بود و در عين حال به خواندن كتاب علاقهء فراوان داشت . در سال 1905 م براى اصلاح اشعار خود نزد ميرزا محمد جعفر مىرفت و « فوق » تخلص مىكرد . وى از اعضاى فعال كنفرانس شيعه به شمار مىرفت و در امور دانشگاه علىگره نيز شركت داشت .