سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

649

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

مولانا مظهر حسن دربارهء زندگى ائمه بسيار زحمت كشيد و كتابهايى مفيد به زبان اردو نوشت . تاريخ وفاتش 17 صفر 1350 ه ق است . تأليفات او عبارتند از : تحفة المتقين ، نوافل شبانه‌روز ( چاپى ) ؛ هدية المصلين ، مسايل سهو و شكيّات نماز ( چاپى ) ؛ تاريخ مكهء مكرمه و حرم به صورت سفرنامه كه با استفاده از كتابخانه حرم نوشته است ولى در بين راه به علت ناامنى و غارت كاروان ، اين كتاب نيز از بين رفت ؛ جدول مختصر ، مشتمل بر تاريخهاى ولادت و وفات معصومين ( چاپ تخته كلان لاهور ) ؛ جدول معقل ؛ تهذيب المتين فى تاريخ امير المؤمنين ( جلد اول دو بخش ، جلد دوم ، اردو ) ، السهم المسموم احوال امام حسن عليه السّلام ( چاپى ) ؛ كشف الحقائق ، سوانح امام جعفر صادق عليه السّلام ؛ لمعة الضياء في احوال امام رضا عليه السّلام ( دو جلد ) ؛ يورش ارتش روسيه ( چاپى ) ؛ رساله‌اى دربارهء متوكل عباسى ( ناتمام ) ؛ سفرنامهء عراق ( ناتمام ) ؛ خمسه مظهريه در اعتقادات اثناعشريه ( اردو ، چاپى ) ؛ العقد الناظم ؛ سوانح امام موسى كاظم عليه السّلام ( چاپى ) ؛ سوانح امام زين العابدين عليه السّلام ؛ سوانح امام حسين عليه السّلام ؛ تاريخ الائمة ( اردو ) . ميرزا معز الدّين ، ميرزا فخرا ، قمى 1050 ه ق / 1640 م 1101 ه ق / 1689 م سيد محمد موسوى ملقب به ميرزا معز الدّين خان ميرزا فخرا قمى ، از سادات رضويه و نوهء محمد زمان مشهدى ، عالم جليل مشهد بود . تحصيلات ابتدايى را در منزل نزد پدرش فراگرفت و در سن ده‌سالگى به اصفهان رفت و در حلقهء درس آقا حسين خوانسارى داخل شد و در علوم معقول و منقول تبحر يافت . وى در سال 1082 ه ق به هندوستان رفت و با دختر شاه نواز خان صفوى يعنى خالهء شاهزادهء محمد اعظم ازدواج كرد و به سمت ديوانى ايالت عظيم‌آباد پتنه مفتخر گشت ، اما روابط حسنه‌اى با امير الامراء شايسته خان ، ناظم پتنه نداشت و شاه او را به حضور طلبيد . در سال 1099 ه ق به لقب موسوى خان شهرت يافت ، سپس به سمت ديوان ممالك دكن منصوب شد . شاعرى معروف و صاحب ديوان بود . اين بيت از اوست : جز ياد تو فكرى دل ناشاد ندارد * اين شيشهء مى غير پريزاد ندارد در محل حسن ابدال مباحثه‌اى عجيب بين او و شيخ عبد العزيز اتفاق افتاد و مباحثه به طول انجاميد . شيخ در حين مباحثه پرسيد كه سند اين ادعاى تو چيست ؟ موسوى خان گفت : مأخذ