سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
639
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
داشت . اگر تمام اين اطلاعات دربارهء يك شخص باشد ، بنابراين ملا محمد مراد ، رفيقى ( مشهور به مراد ) فرزند محمد صادق بن محمد على بن حيدر ، شاگرد شيخ حرّ عاملى ( درگذشته به سال 1104 ه ق ) و شيخ احمد ، جد ملا مراد عالم و زاهدى بزرگ و از علماى كشمير بوده است . معلوم نيست كه ملا مراد در چه زمان از كشمير به ايران برگشته و فارغ التحصيل شده و به وطن خويش بازگشته و يا در لاهور يا دهلى سكونت گزيده است ؟ ولى اين معلوم است كه به تأليفات استادش بسيار علاقه داشت و شيخ حرّ عاملى او را فاضل معتمد مىدانست و به همين دليل به او دستور داد تا شرح هداية الهداية را تحت عنوان « دليل ساطع » بنويسد و نيز به ترجمهء مختصر ديگرى در ماه رجب 1098 ه ق پرداخت كه عنوان آن نور ساطع يا ساطع الانوار است ( در فهرستها نور ساطع آمده ، اما در نسخهاى كه در نزد من است ساطع الانوار آمده است ) ساطع الانوار تقريبا متن مختصر تمام ابواب فقه به زبان فارسى است . با توجه به اين تاريخها زمان حيات ملا مراد در ربع اول قرن دوازدهم مشخص مىشود و ممكن است در حدود سال 1120 ه ق درگذشته باشد . تأليفات او عبارتند از : مختصر كتاب الرجال كه مقابلهء آن را در سال 1101 ه ق تمام كرد ( اعيان ) ؛ حاشيهء من لا يحضره الفقيه ؛ شرح مفصل هداية الهداية به نام « دليل ساطع » ؛ نور ساطع ، كه نسخهء خطى آن در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران موجود است . « حرره محمد الشهير به مراد الكشميرى بيده الفانية ، شوال 1098 ه ق دستخط عبد اللّه المشهور به زاهد » همين كتاب تحت عنوان ساطع الانوار از طرف چاپخانهء اثناعشرى لكنهو چاپ شده است كه در آخر آن تاريخ تصنيف « رجب 1098 ه ق » درج است . مرتضى شريفى ، مير 974 ه ق / 1567 م مير مرتضى شيرازى نوهء سيد شريف جرجانى بود و در منطق و فلسفه و كلام يكتا و استاد رياضى و ادب و شعر به شمار مىرفت . تعليم و تربيت وى در شيراز انجام گرفت ، در فلسفه و منطق از عبد الصمد بغدادى و در حديث از سيد ميرك شاه كسب فيض كرد . شاه اسماعيل صفوى او را به سمت قاضى ( صدر ) خراسان منصوب كرد و مدتى بعد به سفر حج و زيارت رفت و از طرف علماى متعدد به دريافت اجازاتى نايل آمد و اجازهء روايت حديث را از احمد بن حجر مكى ( درگذشته به سال 974 ه ق )