سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

640

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

دريافت كرد ، آنگاه به دكن رفت و از دكن ( در سال 972 ه ق ) به آگره آمد و در همان جا سكونت گزيد و در تدريس به اوج شهرت رسيد و علما و طلاب از وجود او بسيار بهره جستند . وى در سال 974 ه ق در دهلى درگذشت و در كنار امير خسرو به خاك سپرده شد ، اما بنا به فتواى علما جسدش را از گور بيرون آوردند و به مشهد مقدس منتقل كردند . مير محمد محسن رضوى دربارهء تاريخ وفاتش چنين گفته است . رفت با مير مرتضى از دهر * علم گويا ز نسل آدم رفت بهر تاريخ رفتنش محسن * گفت « علامه‌اى ز عالم رفت » و جملهء « علم از علما رفته » نيز مادّه تاريخ ديگرى براى وفات اوست . منظومة الكافيه در علم نحو ( عربى ) و ديوان اشعارى از او باقى است . مرتضى بن مسلم ميرزا محمد دهلوى در رجال نزهة اثناعشريه از سيد مرتضى بن سيد مسلم تعريف كرده است كه او از اكابر علما و فضلاى فخام بوده است . مرتضى ، اخبارى ، سيد 1230 ه ق / 1815 م مولانا مرتضى لكنهوى اخبارى عالم بزرگ حديث و علوم معقول بود . وى در نزد غفران مآب نيز درس خواند و هوش و استعداد خوبى داشت ، مباحثات او با بعضى از علما در كتاب بىبها نقل شده است . تقوا و پرهيزگاريش ضرب المثل شده بود وى به حج و زيارت نيز مشرّف شد و در همان سفر در محلى به نام « مخا » درگذشت ، درحالىكه غفران مآب هنوز زنده بود . كتاب اسرار الصلاة و رساله‌اى در حمايت از مسلك اخباريه و نيز كتاب ردّ اساس الاصول از تأليفات اوست . مرتضى اصولى ، سيد 1270 ه ق / 1853 م مولانا سيد مرتضى عالمى جليل ، متكلم و شاگرد غفران مآب بود ، حواشى بر كتابهاى متداول نوشت ، از لكنهو به حيدرآباد رفت و در آنجا با مولوى عبد العلى و قاضى نجم الدّين ، قاضى القضاة كلكته به مباحثه پرداخت . در همان زمان رسالهء فى عينيه صفات اللّه سبحانه را به