سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

630

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

آمد چو تا به من خبر موت او اسير * گفتم كه « آه ياور دين ، ذاكر امام » ( 1290 ه ق ) مصرع مفتى محمد عباس عجيب و شگفت‌انگيز است « ياد تو خلاصة المصائب » خلاصة المصائب در سال 1233 ه ق تكميل و در سال 1263 ه ق به چاپ رسيد . اين كتاب در بيان مصيبت ، گلى مغفرت و براى مجالس علويه كتابى نادر به اسلوب علمى در زبان اردو است . چندين بار چاپ شده است . محمد هادى ( ميرزا ) 1275 ه ق / 1858 م 1350 ه ق / 1931 م ميرزا محمد هادى بن ميرزا محمد تقى در لكنهو به دنيا آمد ، تاريخ ولادتش را 57 ، 58 يا 1859 م نوشته‌اند . به علوم رياضى و نجوم و تاريخ و رجال علاقهء ذاتى داشت و مشغول آموختن اين علوم در نزد پدرش بود كه پدرش درگذشت و اين فرزند باهوش كه 16 سال بيش نداشت تنها ماند ، محمد هادى با شوق و علاقهء فراوان در نزد علماى بزرگ به تحصيلات خود ادامه داد و علوم عربى را به اتمام رسانيد ، استادان مشهورش مولانا كمال الدّين و مولانا غلام حسينين كنتورى بودند وى شعر و عروض را در نزد ميرزا محمد جعفر اوج فراگرفت و پس از دريافت فوق ديپلم وارد كالج مهندسى دركى شد و ازآنجا به دريافت مدارك نقشه‌بردارى نايل آمد و در كويته با گرفتن شغل مناسب و حقوق مكفى به كار مشغول شد و در آنجا به مطالعهء كيمياگرى پرداخت . وى مدتى بعد در كالج مسيحى لكنهو به تدريس زبان فارسى مشغول شد و در ضمن به دريافت فوق ليسانس نايل آمد و در همان زمان به دهلى رفت و با مولوى محمد حسين آزاد ملاقات كرد . مولانا آزاد سبب آمدن او را به دهلى جويا شد . وى گفت براى ديدن « موزه » « جنترمنتر » آمده‌ام ، مولانا رصدخانهء شاهى را كه ويران شده بود به او نشان داد او پس از ديدن اين رصدخانه به تهيهء زيج مشغول شد و خلاصه آنچه از راه تدريس خصوصى و كارهاى سخت و داستان‌نويسى به دست مىآورد براى كسب تجربيات شيمى ، رياضى و هيئت و نجوم صرف مىكرد ، سرانجام به حيدرآباد رفت و در آنجا در دارالترجمه‌اى با حقوق چهارصد روپيه در ماه شروع به كار كرد اما به علت بدى آب‌وهوا كارش را ترك كرد و به لكنهو رفت و دوباره در كالج