سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
611
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
او قصيده ، غزل و رباعى را خوب مىسرود و « اديب » تخلص مىكرد . سرانجام در 22 آوريل 1928 م / 2 ذيقعدهء 1346 ه ق در لاهور درگذشت و در مؤمنپور به خاك سپرده شد . محمد مصطفى ، ميرآقا ( مجتهد ) 1253 ه ق / 1837 م 1323 ه ق / 1906 م عماد العلماء مولانا سيد محمد مصطفى بن عمدة العلماء سيد محمد هادى در ربيع الاول 1253 ه ق در لكنهو به دنيا آمد ، والدينش از خاندان آل غفران مآب بودند . وى مطابق معمول در لكنهو فنون سپاهيگرى آموخت و در ضمن به تحصيل علم پرداخت و در محضر پدر و برادرش سيد مهدى ( متوفى به سال 1276 ه ق ) و دايىاش خلاصة العلماء سيد مرتضى ( درگذشته به سال 1276 ه ق ) و نيز ممتاز العلماء سيد محمد تقى ( درگذشته به سال 1289 ه ق ) در علوم معقول و منقول تبحّر يافت و در فقه و اصول اجازهء اجتهاد گرفت ، و بعلاوه از علماى نجف و كربلا حجّة الاسلام آخوند ملا حسين اردكانى و حجة الاسلام سيد على بحر العلوم نجفى به دريافت اجازات نايل آمد . سيد محمد مصطفى كه نام اصلى او « ميرآغا » بود در امور شرعى بسيار احتياط مىكرد و در فقه لياقت فوقالعادهاى از خود نشان داد و بعد از ممتاز العلماء سيد محمد تقى در شبه قارهء هند به درجهء مرجعيّت رسيد . علاوه بر تعداد زيادى از مقلدان پدربزرگش سلطان العلماء و ممتاز العلماء ، دايى وى ، خود نيز مقلدان زيادى داشت و حدود چهل سال خواص شيعه و طلاب به عنوان مرجع از او تقليد مىكردند ، چرا كه او فردى متّقى ، باهوش ، عارف باللّه ، خليق ، سخى ، روشنفكر و مطلع به امور شرعى بود و ارتباطش با مردم قطع نمىشد و كتبا پاسخ سؤالات آنان را مىداد . ظهير العلماء مولانا سيد ظهور حسين مىگفت كه ميرآغا چندين مسألهء فقهى را كه تا آن زمان لاينحل مانده بود ، پاسخ داده است و داراى كتابهاى باارزشى است كه شرح آنها خواهد آمد . او امام جمعه و جماعت مسجد آصف الدوله بود و مورد احترام همگان قرار داشت . شعرا نيز با سرودن قصايد خود از او مدح مىكردند . قصيدهء معصوم على معروف به جلال شاه از اشعارى است كه در اوصاف او سروده شده است : قبله و كعبهء دارين فقيه ذىشأن * افتخار علما افسر اهل عرفان صاحب ورع و صفا ، تابع احكام خدا * عالم و عادل و عابد ، شرف متقيان