سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

590

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

محمد على حسن شمس 1232 ه ق / 1816 م 1312 ه ق / 1894 م نام اصلى آقا على شمس ، سيد محمد على حسن ( خراسانى الاصل ) بود وى در لكنهو متولد شد و كودكى بيش نبود كه پدر و مادرش را از دست داد شخصى به نام « كندن لال اشكى » اين كودك يتيم و در عين حال باهوش را تحت سرپرستى خود گرفت و او براى كسب دانش و علوم متداول در محضر استادانى مانند سبحان على خان كمبوه ، اوحد الدّين بلگرامى ، مولوى فضل حق خيرآبادى ، سلامت اللّه كشفى ، قاضى محمد صادق اختر ، مفتى محمد عباس و ميرزا دبير شاگردى كرد و در خوشنويسى شاگرد كندن لال اشكى بود . محمد على شاه ، پادشاه اوده به او « رنگين رقم » و « مشكين رقم » و « خان بهادر » لقب داده بود و بعد از راجه كندن لال ، نواب محمد تقى سرپرستى او را برعهده گرفت . شمس فردى اديب و شاعر عربى ، فارسى و اردو بود و چون در علم صرف و نحو تبحر داشت ، فرزندان امرا و علماى لكنهو را درس مىداد و بخشى از عمر خود را در امور وكالت گذراند . از او اشعار زيادى باقى مانده و از همه مهمتر قصيده‌اى به زبان عربى است كه شامل سه‌هزار بيت و موضوع آن شرح حال حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله تا واقعهء كربلاست . مولوى محمد على حسن در سال 1312 ه ق درگذشت . مولوى غلام جبار از فرزندان اوست كه در دادگسترى حيدرآباد وكالت مىكرد و عزيز الحسن فرزند مولوى غلام جبار نيز فردى عابد و پرهيزگار بود . تصانيف او عبارتند از : قلائد الفرائد ( چاپ لكنهو 1316 ه ق ) ، قصيده‌اى است مشتمل بر سه‌هزار بيت ؛ سبعه سياره ( چاپ لكنهو ) ، هفت درود منظوم با ترجمه ؛ مثنوى طلعة الشمس ( چاپى ) ؛ شمشير تيزتر ( لغت ، چاپى ) . محمد على بن صادق 1260 ه ق / 1844 م 1309 ه ق / 1892 م حكيم ميرزا محمد على بن ميرزا صادق بن مهدى كشميرى در 13 رجب 1260 ه ق در لكنهو به دنيا آمد و در محيط علمى تربيت يافت و نزد سيد العلماء و سلطان العلماء مولانا سيد محمد ، تفسير و حديث و فقه علوم معقول را آموخت و در محضر مولانا حامد حسين و راجه امداد