سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
503
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
محمد ابراهيم ( فردوس مكان ) 1259 ه ق / 1843 م 1307 ه ق / 1890 م شمس العلماء مولانا حاج سيد محمد ابراهيم بن مولانا محمد تقى ، فرزند نامور خاندان غفران مآب بود . در 10 جمادى الثانى 1259 ه ق مطابق 9 ژوئيه 1843 م در لكنهو پا به عرصهء جهان نهاد و همان روز مقررى ماهانه به مبلغ 30 روپيه از طرف حكومت اوده براى او تعيين شد ، كودكى باهوش بود و در سن پنجسالگى درس خواندن را آغاز كرد و تحصيلات ابتدايى را به پايان رساند و علوم معقول را در محضر مولوى كمال الدّين و منقول را در محضر پدر بزرگوار خويش فرا گرفت . مولانا از كودكى خوشحافظه بود بهطورى كه در سن شانزدهسالگى به مراتب كمال رسيد و به تدريس و تقرير و تحرير روى آورد . وى عالمى حقگو ، متقى ، مهربان ، مدبّر و با عمل و خيرخواه مسلمانان بود و بعد از اوضاع متغير 1957 م در انجام وظايف زعامت اسلامى با همّتى بلند گام برداشت و در مسألهء 1889 م بيان وى حايز اهميت زيادى است ، بعد از اين بيان ، اوضاع در دادگاه تغيير يافت و رأى طورى صادر شد كه اين موضوع براى هميشه خاتمه پيدا كرد . در 2 ژوئن 1884 م با كوشش وى حسينيهء آصف الدوله از ارتش انگليسيها آزاد شد و همچنين مسجد تيلهوامى كه انگليسيها آن را به داروخانه تبديل كرده بودند ، به دست مسلمانان بازگشت . در مسجد آصف الدوله نماز جمعه و عيدين برگزار كرد و به تعمير و اصلاح مساجد و مغازهها پرداخت . در سال 1289 ه ق به حج و زيارت و نيز به زيارت عتبات عاليات مشرّف شد و از طرف شيخ زين العابدين مازندرانى ، سيد ابو القاسم طباطبايى و شيخ بن اسد اللّه كاظمينى اجازههاى اجتهاد دريافت كرد . مولانا وقتى كه از لكنهو به سهارنپور رسيد تمام مردم شهر در ايستگاه راهآهن گرد آمده بودند ، حكام همراه با فيل ، درشكه ، اتومبيل و غيره از او استقبال كردند . تعدادى از مردم حتى تا يك ايستگاه جلوتر به استقبال وى رفته بودند . وقتى قطار سهارنپور رسيد مردم به شادى پرداختند و او را بر درشكهء دواسبه سوار كرده به داخل شهر آوردند . وى در منزل مير احسان على وكيل سكونت گزيد و روز بعد در مسجد كهجووالى نماز خواند ، مردم از نقاط دور براى ملاقات وى مىآمدند و بعد از دو روز اقامت ، آنجا را ترك كرد . در عراق هم از وى استقبال قابل توجهى به عمل آمد . وى ازآنجا به قصد مشهد مقدس حركت كرد و شيخ مازندرانى حركت او را به علماى مشهد خبر داد ، و در هر شهر با علما و بزرگان