سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
493
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
حاجى داود ناصر روابط دوستانهاى داشت . وى فردى با سخاوت و نيز فعال بود و براى فلاح و بهبود وضع مردم مىكوشيد . خوابگاه شيعه را در مظفرنگر و مركز اجتماع شيعيان را در دهلى و همچنين نوانخانهاى را در جهنگ ساخت و محل اجتماع زيبا و وسيع بمبئى در باغ كيسر نتيجهء كوششهاى وى بوده است . در تظاهرات لكنهو خدمات فوقالعاده انجام داد و در پاكستان شيعيان را متحد كرد و حتى در سن كهولت با كوششهاى طاقتفرسا خواستههاى مردم را از حكومت به دست آورد . وى هيئت بزرگى را در رامپور براى تفسير قرآن مجيد تشكيل داد و آنها مشغول كار شدند كه هندوستان و پاكستان از يكديگر جدا شد و مخالفان پاكستان كتابخانه و منزل وى را در رامپور به آتش كشيدند و ناگزير به پاكستان مهاجرت كرد . مولانا سيد محمد در سن هفتادسالگى به عنوان « خطيب اعظم » و « قائد ملت » در ميان ملت شهرت يافت . وى از مدتها پيش به عارضهء قلبى مبتلا بود ولى از معالجه طرفى نبست . سرانجام به سبب كارهاى سخت و طاقتفرسا براثر سكتهء قلبى در 29 جمادى الثانى 1392 ه ق / 20 اوت 1971 م در روز جمعه دار فانى را وداع گفت و در ميان اندوه هزاران نفر تشييعكننده در گورستان باغ خراسان به خاك سپرده شد . تصانيف او عبارتند از : نور العصر ، كتابى نفيس دربارهء حضرت امام زمان ( عج ) كه در لاهور چاپ شد و بنا به درخواست وى مقدمهاى بر آن نوشتم . در اين مقدمه شرح حال مولانا سيد محمد نيز درج شده است ؛ كشكول . مولانا كتابهاى باقيمانده را در كراچى جمعآورى كرد و دوباره كتابخانهاى تشكيل داد و در شهرك فردوس در محلى منتقل كرد و آن را در اختيار عموم گذارد . در اين كتابخانه حدود هشت هزار جلد كتابهاى قيمتى موجود است كه از ميان آنها « آيينهء حقنما » و عرضداشت منظوم مولوى امير على به نام واجد على شاه و مجموعهء قلمى نامههاى عربى فردوس مآب مولانا حامد حسين از نوادر است . يادگارى ديگر به وسيلهء فرزندش سيد احمد بر جاى ماند كه مشتمل بر شرح حال مختصر مولاناست كه در سال 1971 م در كراچى به چاپ رسيد . يادگار ديگر را رئيس فعلى كميتهء مطالبات تأسيس كرد و آن خوابگاه شيعه لاهور به نام خوابگاه سيد محمد واقع در خيابان « رتىگن » است كه در سال 1977 م آن را به فروش رساندند و مبلغ آن را به انجمن وظيفهء سادات دادند تا شهريهاى به نام قائد ملت بين طلاب تقسيم كنند .