سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
410
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
1281 ه ق در نجف دار فانى را وداع گفت . بعد از مدتى مولانا عنايت على تصديقنامهاى از حجة الاسلام عبد على بن حسين ، آقا على نقى الطباطبائى ، آقاى زين العابدين مولانا على شهرستانى ، آقاى مصطفى الحسينى و آقاى محمد يوسف الاسترآبادى گرفت به اين مفهوم كه آية اللّه شيخ مرتضى به مولانا عنايت على شفقت خاصى داشته و مورد اعتمادش بوده است . مولانا محمّد كاظم روايت مىكند كه مولانا عنايت على شصت و چهار اجازه داشت كه نشاندهندهء تعداد استادانى است كه در محضر آنان كسب فيض كرده ، افسوس كه آن ذخاير به هنگام تقسيم هند از بين رفت . از ميان اوراق چاپ شده كه نزد نوهء وى نجم المرتضى موجود است بيش از بيست و دو اجازه را من خودم ديدهام ، مثلا : اجازهء على نقى بن حسين بن محمّد على الطباطبائى ( 1270 ه ق و سه اجازهء ديگر ( بدون تاريخ ) . به نظر من مولانا عنايت على مدت زيادى نزد وى تلمذ كرده است . وكالتنامه و اجازهنامهء تصرفات و حقوق از شيخ بزرگ آية اللّه بزرگ شيخ مرتضى انصارى ( 1276 ه ق ) ؛ اجازهء شيخ محمد بن رضى ( نيمهء شعبان 1276 ه ق ) ؛ اجازهء محمّد على الموسوى الحسينى الشهرستانى ( 2 شعبان 1279 ه ق ) ؛ اجازهء روايت شيخ على بن ميرزا خليل طهرانى ( 3 ربيع الثانى ، 1281 ه ق ) ؛ اجازهء مفصله از شيخ الحديث علامة النورى الطبرسى حسين بن محمد تقى ، صاحب مستدرك الوسائل ( 2 جمادى الاولى 1281 ه ق ، نجف ) ؛ اجازهء مفصله از علامه محمد حسين بن شيخ هاشم كاظمى نجفى ، ( جمادى الاولى 1282 ه ق ) ؛ اجازهء نوح بن شيخ قاسم الجعفرى النجفى ( جمادى الاولى 1282 ه ق ) ؛ و نيز نوشتهاى ديگر با ذكر تاريخ و با مهر وجود دارد كه نشان مىدهد سيد عنايت على نزد آنان درس خوانده است . اجازهء علامه محمد حسين يزدى اردكانى ( شوال 1282 ه ق ) ؛ اجازهء علامه ابو تراب القزوينى ( 20 شوال 1282 ه ق ) ؛ اجازهء محمّد حسين بن على الهمدانى ( 25 شوال 1282 ه ق ) ؛ اجازهء علامه محمد يوسف الاسترآبادى ( 2 شعبان 1282 ه ق ) ؛ روى اجازهء علامه مهدى بن شيخ على بن شيخ جعفر ، مهر شيخ جعفر بن شيخ على ثبت شده است ؛ شيخ جعفر بن شيخ على ؛ شيخ اسد اللّه بن حسن ؛ جعفر الاعسم محسن ؛ لطف اللّه الخوئى ؛ شيخ محمد حسين حايرى مازندرانى ؛ عبد على بن حسين ؛ با مشاهدهء اجازهء شيخ محمّد بن شيخ رضى و نوشتههاى مهر شده به نظر مىرسد كه از سن شانزدهسالگى يعنى تقريبا از سالهاى 1279 ه ق تا 1286 ه ق مولانا عنايت على بهطور دايم با علما رابطه داشته ، دورهء درس وى در عراق در حدود بيست و دوسالگى تمام شده است .