سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
40
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
حكومت بريتانيا او را به القاب قيصر هند و خادم دولت ملقب ساخت . در اسب سوارى مهارت داشت و نفوذ و اقتدار او انگليسيها را مجذوب كرده بود . به سمت متولى اوقاف منصوب شد و مقام شرعى وقف را احيا كرد . و در احياى مدارس شاهى گامهاى مؤثرى برداشت و براى اين منظور از حكومت وقت تقاضاى ساختن مدرسه كرد و حكومت نيز زمين وسيع و مناسبى را در نزديكى مقبرهء حكيم مهدى اهدا كرد و ساختمانى عالى در آن محل ساخته شد . نام اين مدرسه را سلطان المدارس ، جامعهء سلطانيه نهادند . هزينههاى مدرسه از طرف اوقاف حسينآباد و آقا ابو تأمين مىشد . موقعيّت و فضاى آموزشى اين مدرسه از نظر انتظامات ، شاگرد و استاد و نيز از لحاظ سكونت و غذا و غيره از ساير مدارس دينيهء آن زمان بهتر بود . آقا ابو كتابخانهء شخصى خود را كه شامل كتب تفسير ، حديث ، فقه و عقايد بود به اين مدرسه اهدا كرد . وفات آقا ابو در روز سهشنبه 18 رجب 1336 ه ق / 30 آوريل 1917 م اتفاق افتاد . در ديوان محمّد جعفر در دفتر تاريخ جلد هفتم در توصيف آن مرحوم با تعيين مادّه تاريخ وفات چنين آمده است : شيوا كلام ، فكر تخلص ، بلندفكر * والامقام ، زاير شاهان انس و جان جرّار ، شهسوار ، بياسى برس كاسن * ضيغم شكار ، آل رسول ، فلك مكان عالم ، فقيه ، مؤمن كامل ، مطيع شرع * دانا ، فهيم ، عاقل و فرزانهء جهان سى آى اى خطاب « 1 » ، رئيسون مين خطاب * قيصركى « 2 » خيرخواه ، خلايق يه مهربان مشهور آغا صاحب و ابو تهى خلق مين « 3 » * قانع ، غنى ، جواد ، سخى ، حاتم زمان
--> ( 1 ) - خدمتگزار حكومت بريتانيا ( CIA سيا ) ( 2 ) - خيرخواه پادشاه بريتانيا . ( 3 ) - در ميان مردم به نامهاى آقا و ابو مشهور بود .