سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
382
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
( 14 كتاب ) . علىبخش 1292 ه ق / 1875 م مولانا شيخ علىبخش مصطفىآبادى از اهالى بلوك فيضآباد ( هند ) و صاحب زمين در روستايى به نام نيشاپور بود . در اين روستا و اطراف آن به كوشش سيد مصطفى زيدى ، مذهب شيعه اشاعه يافت و او در عهد تغلق ( شاه ) هندوان را شيعه كرد و مصطفىآباد از آن زمان تا حال مركز تربيت علما و فقهاى شيعه به شمار مىرود . از ميان آنان نام مولانا علىبخش هم مىدرخشد . وى چندين كتاب تأليف كرد كه از ميان آنها آفتاب هدايت فقه چندين بار به چاپ رسيده است . مولانا علىبخش مدتها در بمبئى زندگى مىكرد و در روزهاى آخر به زادگاه خود رفت و در همان جا وفات يافت . على جواد بن سيد محمد ، زنگىپورى 1274 ه ق / 1857 م 1339 ه ق / 1920 م حجة الاسلام عارف كامل ، عالم عامل ، مبلّغ اسلام و مروج دين مولانا على جواد در « زنگىپور » متولد شد . تاريخ ولادتش ربيع الثانى 1274 ه ق است . هنوز دهساله بود كه پدرش سيد محمد وفات يافت . پدر بزرگ مادريش سيد عنايت حسين پاروى در بنارس زندگى مىكرد . مولانا على جواد نزد وى به بنارس رفت . تحصيلات ابتدايى را در محضر مولوى امداد على بنارسى و مولوى رضا حسين نونهروى آموخت ، بعد به لكنهو رفت و تحصيلات خود را نزد سيد حسن لكنهوى ، تاج العلماء على محمد و مير آقا و غيره كامل كرد و به درجهء اجتهاد رسيد و از طرف آية اللّه شيخ زين العابدين مازندرانى اجازهء اجتهاد گرفت . مولانا على جواد براى ساختن شهر « بنارس » ، به عنوان « دار الاسلام » بسيار سعى كرد . بنارس از صدها سال پيش مركز بزرگ تمدن هندوها بود و مسلمانان هم هندونما شده بودند . مولانا على جواد با قلبى پاك و رياضت و نيز با علم و عمل و وعظ و نصيحت با بر پا كردن انقلابى ، مسلمانان را از هندوان جدا كرد ، آنان را با تعليمات اسلامى آشنا ساخت . مسلمانان را منع كرد كه از دست هندوان غذا بخورند و آنها را وادار كرد كه خودشان مغازهها را باز كنند ؛ بين آنان تعصب و احساس مذهبى به وجود آورد . بين شيعه و سنى وحدت برقرار كرد و دشمنى با هندوان را از