سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
383
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
بين برد . پيغام محبت داد و به آنها درس اخلاق آموخت ، بهطورى كه در مجالس او هندوان و مسلمانان همه شركت مىكردند . سخنرانى او سه چهار ساعت طول مىكشيد و كسى را آزرده نمىساخت . از نقاط دور مردم مىآمدند و در مجلس وعظ وى شركت مىكردند ، چرا كه خداوند نفوذ كلام به او عطا فرموده بود . مولانا على جواد مدرسهء ايمانيه را تأسيس كرد كه بسيار شهرت يافت . خودش درس مىداد و نماز هم برگزار مىكرد . در تمام كارهاى مسلمانان كوشا و در عين حال از شهرت طلبى متنفر بود ، و در تربيت فرزندان خود همت گماشت . مولانا على جواد مسلمانان را به كار تجارت متوجه ساخت و دو مؤسسه به نامهاى فلاح الاخوان و تهذيب الاخلاق تأسيس كرد و به وسيلهء آنها وضع اقتصادى و تجارت را بهبود بخشيد . اين دو مؤسسه كارهاى مفيدى انجام دادند . وى در كارهاى ملى هم خدمت كرد و مردم نيز خدمات او را همراه با زهد و تقوا و علم و عمل تاكنون به ياد دارند . مولانا على جواد در سال 1339 ه ق درگذشت و در بنارس به خاك سپرده شد . ( يك سال قبل از آن آقاى سيد كاظم طباطبايى يزدى نجفى و سيد اسماعيل صدر نيز فوت شده بودند . در سال 1339 ه ق زعيم اكبر ميرزا محمد تقى شيرازى وفات يافته بود ) . فرزندان مولانا عبارت بودند از : مولانا محمد سجاد و مولانا سيد اتقى . على جواد صدر الافاضل 1385 ه ق / 1968 م مولانا سيد على جواد صدر الافاضل عالم و عابدى بزرگ بود . از طريق تدريس و تقرير و تحرير در طريق دين گامهاى مؤثرى برداشت . در « گلزارى باغ پتنه » امام جمعه و جماعت بود . سرانجام در تاريخ 21 رجب سال 1385 ه ق درگذشت . على حسن ، جايسى ( مجتهد العصر ) 1260 ه ق / 1844 م 1332 ه ق / 1914 م فقيه مؤتمن سيد على حسن بن غلام امام عالم و مرجع مشهور عهد خود در جايس بود . در علم و عمل و زهد و تقوا نظير نداشت . وى در نزد مولانا سيد محمد و مولانا سيد محمّد تقى تحصيل علم كرد و به درجهء اجتهاد رسيد و در ايام پيرى به عراق سفر كرد . علماى آنجا او را با لقب « سيد المجتهدين » خطاب مىكردند .