سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
374
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
از افراد بسيار عالم ، فاضل ، معزز و با وقار به شمار مىرفت . واجد على شاه او را به جاى پدرش منصوب كرده بود و هنگامى كه از فيضآباد به زادگاه خود مىرفت حدود ده نگهبان دولتى او را همراهى مىكردند . هنگامى كه معاون حكومت وقت خبر درگذشت او را از اكليل العلماء سيد محمّد محسن شنيد ، بسيار متأثر شد . وفات او در سال 1315 ه ق در فيضآباد اتفاق افتاد و فرزندى به نام مولوى سيد محمّد حسين كه بنيانگذار مدرسهء وثيقه بود از خود بهجا گذاشت . سيد على ميرانپورى ، ميرلكنهوى 1276 ه ق / 1859 م 1336 ه ق / 1917 م مير سيد على فرزند محمد حسين از اهالى ميرانپور ، اما زادگاهش لكنهو بود . او فردى عالم ، فاضل ، خليق ، عابد ، خطيب ، ذاكر ، و يكى از شاگردان سلطان العلماء مولانا سيد محمد به شمار مىرفت . فنون نظم را در محضر ميرزا دبير فرا گرفت و به تدريس فقه علاقهمند بود و به نام محدث شهرت داشت . و همگان او را محترم مىشمردند و علما ، امرا و شاهزادگان گفتار او را مىپذيرفتند . خطيب برجستهاى بود و در مجالس به موقع حاضر مىشد . از روى نوشته سخنرانى مىكرد و از هرجا دفتر باز مىشد از همانجا سخن مىگفت . خوشصدا و محتاط بود ، قصيده مىخواند و آداب منبر را رعايت مىكرد . وى در حكومت نواب وزير بهادر مدير عالم بود و تمام كارهاى دفتر را در منزل انجام مىداد . به خاطر تقدس و تقوايش ، دعاى او مستجاب مىشد و نماز استسقا مىخواند ، مفتى از مولانا تقاضا كرد كه پس از برگزارى مجلس نماز بخواند . پس از نماز شروع به دعا كرد و به خواست خداوند متعال باران از آسمان نازل شد . مولانا سيد على استاد دبستان ذاكرى بود . وى در سن شصتسالگى دنيا را وداع گفت . تاج العلماء بر جنازهاش نماز خواند و در معيّت هزاران نفر در حسينيهء غفران مآب به خاك سپرده شد . تصانيف او عبارتند از : ترجمهء زيارت ناجيه ( چاپى ) ؛ مجالس علويه ( دو جلد ، چاپى ، 1292 ه ق ) ؛ مجلات متعدد ( غير چاپى ) ؛ ترجمهء اردوى جوشن صغير ، ( چاپى ) ؛ ترجمهء اردو