سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
28
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
نه تنها اسامى علما و بزرگان شيعهمذهب را ذكر نكردهاند بلكه از شرح خدمات علمى آنان چشمپوشى كردهاند . از ميان بزرگانى كه مستقيما از من خواستند تا خود تذكرهء علماى شيعه را به رشتهء تحرير درآورم ، مىتوان خان بهادر مولوى محمّد شفيع ، رئيس دائرةالمعارف اسلامى اردو ، دانشگاه پنجاب ، لاهور ، جناب شيخ محمّد اكرام ، مؤلف آب كوثر و رود كوثر و جناب سيد حسن الامين ، مؤلف اعيان الشيعة و دائرةالمعارف الاسلامية الشيعة را نام برد . معاذير كسانى كه به علت عدم دسترسى به كتاب نتوانستهاند به شرح حال بزرگان بپردازند پذيرفته نيست ، زيرا جوينده يابنده است « من جدّ وجد » . بااينكه در زمينهء تذكرهء علماى شيعه شبه قارهء هند غير از كتاب « ورثة الانبياء » كتابى ديگر در لكنهو و لاهور يافت نمىشد ، روزى تصميم گرفتم كه به مصداق « نام نيك رفتگان ضايع مكن » به صورت جدّى دست به كار شوم و كتابى هرچند مختصر دربارهء تذكرهء علما بنويسم چرا كه من متعلق به مركز علم يعنى خاك لكنهو و سهيم ميراث بزرگان وطنم هستم ، لذا كمر همت بستم و قلم به دست گرفتم و به اين كار پرداختم . از كتابهاى : « تذكره بىبها » و « نجوم السماء » ضمن مطالعهء ساير كتب ، فهرستها ، روزنامهها ، مجلات و كتابهاى تاريخى و ادبى استفاده كردم و حدود يك هزار صفحه در طول پانزده سال آماده شد و مدتى براى چاپ به تعويق افتاد . سرانجام يكى از دوستان مرا اميدوار ساخت كه آن را به چاپ برساند ، ولى همزمان با مساعدت ايشان فرزند عزيزم سيد حسين مرتضى خبر داد كه « مركز تحقيقات اسلامى خراسان » قول چاپ كتاب را داده است . بههرحال از زحمات پروفسور كرام حسين و جناب سيد محمّد حسن و همچنين جناب خاور جاويدبت تشكر مىكنم . از جناب علامه ميرزا يوسف حسين كه اين كتاب را مورد مطالعه قرار دادند و شرح حال علماى پاكستان را در اختيارم گذاشتند و علاوه بر اين مقدمهاى بسيار با ارزش مرقوم فرمودند نيز تشكر مىكنم . از جناب مولانا سعادت حسين كه با مطالعهء كتاب بعضى نكات را به آن افزودند سپاسگزارم . خداوند به همهء آنان جزاى خير عطا فرمايد . افراد در انجام امور خير متفاوتاند ، يكى آنقدر از شهرت فرار مىكند كه نام شخص ديگرى را به جاى نام خود مىنويسد و بعضى خدمات و تبليغات دينى را به زبان و بعضى با قلم انجام مىدهند و كسى باخبر نمىشود . تعداد اين نوع افراد زياد است كه به شرح حال آنان دسترسى نيست . تعداد زيادى از بزرگان از دنيا رفتند