مهندس بصرى نزيل مصر ، صاحب تصانيف و تآليف نامى در علم هندسه . مولد او ببصره بسال 354 ، او عالم بغوامض اين علم و معانى آن و ساير علوم عقلى نيز بصير بود و مردم عصر از او فوائد بسيار گرفتند . وقتى به حاكم علوى صاحب مصر كه متمايل حكمت بود درجهء اتقان ابن هيثم را در اين علم خبر دادند او آرزومند ديدار وى گشت و بر اين آرزوى او بيفزود آنگاه كه گفتند ابن هيثم گفته است اگر من بمصر بودمى در نيل تصرف كردمى كه در حالت طغيان و نقصان هر دو سودمند باشد چه شنيده‌ام نيل در طرف اقليم مصرى از مكانى بلند سرازير مىگردد . الحاكم باللّه سرا مالى به دو فرستاد و وى را بآمدن بمصر ترغيب كرد و او بمصر رهسپار شد آنگاه كه خبر وصول او به حاكم رسيد حاكم بتن خويش او را پذيره گشت و در قريهء معروف بخندق به ظاهر قاهرهء معز يكديگر را ديدار كردند و حاكم امر بفرود آوردن وى و اكرام او داد و چون از رنج سفر بياسود از او ايفاى وعد امر نيل خواست و وى با حاكم و جماعتى از دستكاران و معماران براى انجام منظور خويش اقليم مصر را بدرازا به پيمود و چون آثار سكنهء پيشين مصر را در غايت اتقان و احكام صنعت وجودت هندسه بديد محتويات آن را از اشكال سماويه و مثالات هندسيه با تصوير معجز مشاهده كرد دانست كه قصد او به عمل نتواند آمدن چه بر پيشينيان مصر چيزى از علم او مجهول نبوده و اگر اين قصد ممكن و ميسر بودى آنان خود بدان توفيق يافته بودندى . پس به دو نوميدى راه يافت خاصه آنگاه كه بموضع معروف به