10 - محشر دوزخ : بمشاركت محمد آخونداف ، برلن ، 1303 ش ، سربى ، رقعى ، 48 ص . ابو الريحان محمد بن احمد بيرونى خوارزمى : ( 362 - 440 ق ) در انواع صناعات و فنون رياضى و اصناف علوم بمقامى جاى گزيد كه افاضل عالم مر اين قضيه را مسلم داشته‌اند كه در مطالب نجوميه مانند آفتاب منحصر در فرد است . اصلش از بيرون از توابع ( سند ) از آن بلده به قصد تحصيل بخوارزم رفت و در آنجا بفحص علوم و كسب معارف اقامت گزيد و در اكتساب كمالات چنان مواظبت جست كه آسايش از تعب نشناخت و بمعارج كمالات به حدى ارتقا جست كه هر علم و كمال را تحت قدم نهاد در علم تاريخ و سير چندان مسلم شد كه بيهقى در دعوى صدق خود باخبار و روايات ابو ريحان معاضدت جويد و در جودت ذهن و حسن قريحت بپايهء بود كه خود در صناعت نقشه‌كشى و آثار جغرافيائى ابتكار جست و مبتدع قواعدى چند شد . و با آن احوال آن فاضل يگانه هرگز مطالعت را بر مشاهدت و بيان را بر عيان اختيار نمىكرد . و با آنكه در رسائل نجوميه با على مدارج ترقيات صعود نمود خاطرش بدانش قناعت نكرده و همواره در پى بينش بود . ازآن‌روى در غزنه و بلخ و جورجان رصد خانهء بنياد كرد و در هريك قسمتى از عمر بپايان برد تا بر تمام اوضاع فلكيه آگاه گشت ، محض تكميل صنايع و تحصيل بدائع همواره در سفر بود . چنانچه چهل سال در هندوستان بسر برد و در حضرت