الشيخ محمد حسين الأعلمي

64

تراجم أعلام النساء

--> - در بين جامعهء آن مملكت كه أمر مذكور را بحال خود مسكوت عنه گذارده تا باعث تشتّت جامعه فرآهم نشود ورشتهء نظام تمدّن از هم نگسلد . ومضمون القديم على قدمه از مسلّمات ميان أهل ديانات وغيره حتى اروپائيان كه قبلهء طبيعيون عالم مىباشد وبناء آنها فعلا هم بر همين أصل مسلّم است خصوص دولت انگليس كه التزام أو باين مطلب زيادة از ديگران است زيرا وقتىكه مسلّط شد بر هندوستان واگذارد أمور أهالي آن بلاد را از مذهبي وغير مذهبي بهمان نحوى كه معمول بوده ميان آنها در سابق زمان بحال خود وتصرّفى در آن ننمود مگر آنچه در نظر أو ضرر عظيم براي جامعه بود از قبيل سوزاندن زن خود را به آتش بعد از موت شوهر با جنازهء أو كه با كمال سختي ممانعت نمود . وسرّ اين مطلب اين است اموراتى نه در بين أهالي مملكتي از قديم الأيام معمول بوده محذورات وضررهاى أو را لابدا عقلاى هر زمان در عصر خود سنجيده وحتى القوّة والامكان رفع عيبهاى أو كوشيده وآن أمور را به سرحدّ تجربه رسانده وعالم شدند كه فسادى بر آن أمور مترتّب نخواهد بود ، پس خود را مهيّا نموده ومعتاد عامهء مردم بدون محذور گرديده وتغيير دادن امرى را از حالت سابقهء خود مسلّما داراى يك نوع مشقات وزحمات وعلاوة ترس بعض محذورات غير مترقّبه خواهد بود واقدام بر تغيير همچه أمر مهمّى محتاج بدواعى شديده وموجبات قويّه‌ايست كه در ما نحن فيه بالفرض مفقود است . وعلاوة اسكات طالبين طريقه جديده أسهل است بمراتب از آرام نمودن مدّعيين طريقهء سابقه بحكم وجدان سليم وعقل مستقيم بخلاف أموري كه معمول ومرسوم در سابق زمان نبوده وخود را براي آن أمر مردم مهيّا نكردند وبمقام شديده كه در دفع أو عقلا متحير ودانشمندان سرگردان كردند وساكت نمودند مخالفين در كمال صعوبت وزحمت خواهد شد ، ولهذا گفته شده باقي گذاردن قديم را بر قدم أوليّهء خود أولى وأحسن است . دليل دوّم : آنكه تجارت وصناعت وادارهء نمودن كارخانه‌جات وترتيب إدارات مرسوم نبوده ما بين ايرانيات در ساير دورات الآن هم بايستى كما كان باقي -