محمد على آزاد كشميرى

384

نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )

و كتاب نهاية الدراية شرح عربى رسالهء وجيزهء شيخ بهاء الدّين عاملى - عليه الرحمة - كه در علم درايت است و تقريبا پانزده هزار بيت بوده باشد . مهارت و غزارت او در علوم كثيره و فنون شهيره از شرح آن رساله كه دو ورق بيش نيست واضح و هويدا است . اصل نسخهء آن به خط علامهء موصوف كه به نظر راقم هم رسيده در كتبخانهء جناب علامهء زمان مولانا السيد حامد حسين - ادام اللّه ايام افاداته - موجود است . به جهت قصور همم ابناى روزگار و فضلاى اين اعصار ، ترويج آن در اطراف و اكناف عالم نشده . ديگر از تصنيفات او است : كتاب تنبيه اهل الكمال و الانصاف على اختلال رجال اهل الخلاف كه در آن اسماء رجال كذابين و وضاعين و مجهولين و ضعفا و خوارج و نواصب و قدريه و مرجئه را كه ارباب صحاح سته كه به قول اصح عبارت از صحيح بخارى و مسلم و ترمدى و مالك و نسائى و ابو داود است در كتب صحاح خود آورده‌اند . اين كتاب را از تقريب ابن حجر عسقلانى استخراج فرموده . ديگر رسالهء ايضاح المقال فى توجيه اقوال الرجال است كه در آن تأويل اقاويل و روات احاديث اهل حق نموده . ديگر رسالهء فارسيه در فلسفه ، و از مصنفاتش تتمزواب ( ؟ ) فقهيات است ، لكن مردم از آن علىحده كرده‌اند در آن تعصبات اهل سنت را مانند لازم بودن محبت اهل بيت نبوى ، و اسقاط لفظ آل از ورود ، و حكم به حسن خاتمهء عبد اللّه بن ابى سرح مرتد ، و خليفه دانستن يزيد ملعون و حكم نمودن به ايمان او ، و وجوب اطاعت وليد بن يزيد بن عبد الملك ، و حكم به حسن خاتمهء حجاج بن يوسف ، و عيد نمودن روز عاشورا ، و تجويز كردن سجدهء شمس و قمر ، و مسائل عجيبه و غريبه كه ايشان به آن قائل‌اند ، حكم ساقط الاعتبار بودن نجاست موضع استنجا به حدى كه استنجا از آن واجب نيست ، و پاك دانستن منى و عدم فسادات از ملاقات به نجاست به هيچ حال و پاك داشتن بر آب نجس را كه رفته‌رفته به مقدار قلتين برسد ، و جايز نداشتن وضو از آب كثير كه در آن اين كس بول كرده باشد ، و نجس داشتن آب مستعمل وضو را و غير آن مسائل در آن ذكر فرموده . ديگر منتخب فيض القدير شرح جامع صغير مناوى كه انتخاب هر چهار مجلد در يك جلد تخمينا پانزده هزار بيت بوده باشد ، ديگر منتخب انساب سمعانى كه در آن نسبتهاى مشهوره را بعد حذف و اسقاط تراجم حفاظ و محدثين و ذكر منسوبين التقاط فرموده بنا بر تصحيح نسبتها ، و اين كتاب در اين باب بغايت مفيد است . و منتخب كنز العمال ملا على متقى كه در آن احاديث داله بر امامت جناب امير ( ع ) و ديگر ائمهء