محمد على آزاد كشميرى
370
نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )
32 ) جناب غفران مآب مولانا السيد دلدار على بن محمد معين بن عبد الهادى الرضوى النقوى الهندى النصيرآبادى [ 1166 - 1235 ه ق . ] : « 1 » نسب شريف و شجرهء پرثمرهء منيف آن جناب به بيست و سه واسطه به حضرت امام على النقى - عليه السلام - مىرسد . ولادت باسعادتش تقريبا در سنهء ست و ستين بعد الالف و المائة واقع شد . مولدش قصبهء جايس و نصيرآباد . « 2 » آن جناب اول كسى است كه در عهد خود به بلاد هندوستان به اجتهاد رسيده و بناى جمعه و جماعت و اشاعت و ترويج ملت از ذات مظهرالبركاتش به ظهور آمده . بالجمله احوال فضل و كمال و استجماع فنون و رفعت و اجلال آن علامهء عديم المثال برتر از آن است كه در احاطهء تحرير و تقرير درآيد . چون كتاب آئينهء حقنما مشتمل بر تفاصيل احوال آن سلاله است بنا بر آن راقم حروف به بسط مقال متوجه نگرديد . و هم نظر به آنكه فضائل و محامد ذاتى آن عالىمقدار كالشمس فى رابعة النهار آشكار است و آنچه در اين ديار از دين اسلام است همه از بركات آن جناب غفرانمآب است . در مبادى احوال ، علوم عقليه را از فضلاى هندوستان مثل سيد غلامحسين دكنى اللهآبادى و ملا حيدر على پسر ملا حمد اللّه سند يلوى و مولوى باب اللّه شاگرد رشيد ملا حمد اللّه مرحوم تحصيل فرمود . بعد از فراغ از عقليات به عتبات عاليات رفته در كربلاى معلى از استاد الكل آقا باقر بهبهانى و آقا سيد على طباطبائى و آقا سيد مهدى شهرستانى - طاب ثراهم - و در نجف اشرف از حضرت بحر العلوم آقا سيد مهدى طباطبائى بروجردى ، تحصيل علوم فقه و حديث و اصول فرمود ، و در سنهء اربع و تسعين بعد المائة و الالف به زيارت مشهد رضويه - على ساكنها آلاف التحية - رفته در آنجا به خدمت شهيد رابع سيد مهدى بن سيد هداية اللّه اصفهانى رسيده اكتساب افادات فرمود و از ايشان اجازه يافته باز رجوع به بلاد خود نموده در اشاعت دين و شريعت سيد المرسلين و آله المعصومين - عليهم السلام - مىكوشيد و از اين ديار ، بعض تصانيف خود را به خدمت اساتذهء عراق فرستاده ايشان اجازات نوشتند
--> ( 1 ) . مرآة الاحوال جهاننما ، ص 309 به بعد . ( 2 ) . به روايتى افسانهآميز ، تبار وى به كسى به نام نجم الدّين سبزوارى غزنوى مىرسد كه با سپاه سالار مسعود غازى ، از سرداران محمود غزنوى ، رهسپار لكهنو شد و دژ بزرگ اديانگر را گشود و آنجا را مقر خود قرار داد و « جاى عيش » ناميد و اين نام رفتهرفته به « جائس » تصحيف شد . به همين ترتيب ، يكى از نوادگان نجم الدّين به نام زكريا بن جعفر بن تاج الدّين بن نصير الدّين ، روستائى به نام تبارك لوبر در بيستمايلى راىبريلى را زير سلطهء خود آورد و در آنجا نشيمن گزيد و نام روستا را به نام نياى خود نصير الدّين به نصيرآباد تغيير داد ( دانشنامهء ادب فارسى ، بخش دوم ، ذيل دلدار على ) .