بايد تا شمه‌اى از اوصاف او را نگارد ! زبان عربى و فارسى و انگريزى و رومى - كه زبان علمى فرق فرنگ است و هركس از فرنگيان را تأليف كتابى منظور باشد به آن زبان تصنيف مىكند و آن را « لاتينى » گويند ، مانند زبان عربى نسبت به علماى عجم ، زبان رومى را نيز در فرنگ همان منزلت است - و يونانى را نيكو گفتى و خواندى و نوشتى ، و به‌اين‌سبب بسيارى از كتب حكمى فرنگ را به عربى ترجمه نموده است و خود نيز تأليفات دارد . از آن جمله از مآثر فضائل اوست : شرحى بر مخروطات اپلونيوس ، « 1 » و دو رسالهء مدون در جبر و مقابله ، يكى مشتمل بر حل جبرى ، و يكى متضمن حل جبرى و هندسى . و شرحى بر مخروطات ديونپال و مخروطات سمن . و در طى مباحثات و مطالعه آن‌قدر حواشى و تعليقات بر كتب حديث و فقه فريقين و حكميات اسلامى و ساير علوم نگاشته است كه احصاى آنها عسير « 2 » و كمتر فاضلى را ميسر شده است . سزا است كه هند و هنديان به استظهار او دم از فضل و دانش زنند و به وجود او افتخار كنند و ديگر هر قدر فلك بگردد چون او ديگرى را به عرصهء ظهور نياورد . شمه‌اى از طور معاش و طرز سلوك او اين است كه يك پاس از روز برآمده از خواب برخاستى ، جمعى از تلامذه كه رياضىخوان بودند مىآمدند و استفاده مىنمودند تا نزديك به ظهر ، ايشان كه رفته بودند ، به ديدوبازديد انگليسيه و اجراى كارهائى كه به او تعلق داشت مىپرداخت و مردم رفت و آمد مىنمودند و گاهگاهى خود نيز بيرون مىرفت ، تا عصر كه جمعى از تلامذه كه به فقه اماميه مشغول بودند استفاده مىكردند ، و نماز ظهرين را ادا مىنمود ، آنگاه قدرى طعام مىخورد ، بعد از برداشتن سفره چند كسى كه فقه حنفى مىخواندند حاضر مىشدند و استفاده مىكردند . شام كه شده بود نماز عشائين را ادا و به كنجى يكه و تنها كه بجز كتب چيزى ديگر نزديكى او نبود به مطالعه و خوض در مسائل دقيقهء نظرى مشغول مىشد تا طلوع صبح صادق ، نماز صبح را ادا كردى و به خوابگاه رفتى ، دوسه كس خوانندهء خوش‌آواز نوكر داشت ، ايشان آمده با سه‌تار و چهار تار به رامشگرى و زمزمه مشغول مىشدند تا به خواب مىرفت . يك پاس خوابيدى و بيدار شدى . و به غير از آن يك‌مرتبه طعام چيزى به دهن نمىگذاشت و شبها مژه برهم نمىنهاد . اطبا او را از اين همه خوض در مسايل و كثرت مطالعه منع و زجر مىنمودند و فايده نداشت . . . در جوانيها تأهل اختيار و يك فرزند - تجمل حسين خان - از او به وجود آمده آن ضعيفه درگذشت ، ديگر روى زنى را نديد تا وفات نمود . . . بجز سماع امرى ديگر كه منافى شرع باشد از او

--> ( 1 ) - Apollonios رياضيدان مشهور حوزهء علمى اسكندريه بود كه در قرن سوم پيش از ميلاد مىزيست . ( 2 ) . عسير - دشوار ، صعب .