محمد على آزاد كشميرى
272
نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )
هزار بيت بوده باشد ، و به خدمت شريفش و در مجلس درسش حاضر شدهام و از شدت استحضار وقوف حافظهاش اين بود كه مىفرمود كه در تأليف كتاب فوائد مراجعه به هيچ كتابى نكردهام و اين همان كتاب است كه مذكور شد . و مىگفت كه همه را موافق حفظ و ياد خود نوشتهام . وفات او در سنهء يكهزار و يكصد و چهل و هشت ( 1148 ) هجرى واقع شد » . ايضا صاحب تكمله آورده كه : « من از كتاب فوائد او از مبحث امامت ، بعض احاديث را نقل كردهام » . انتهى محصل كلامه . مؤلف گويد كه از تصانيف شريفه و تآليف منيفهء او آنچه به نظر فقير رسيده رسالهاى است در تحريم صلات جمعه كه در همان آستان مقدس تصنيف نموده و رسالهء مزبوره به خط سيد عبد الصمد بن شريف عبد الباقى كشميرى است كه از تلامذهء ملاى موصوف بوده . تاريخ اتمام رساله سنهء عشرين و مائة بعد الالف بود . 114 ) مير محمد ابراهيم بن محمد معصوم الحسينى [ - 1149 ] « 1 » : از تلامذهء آقا جمال خوانسارى - عليه الرحمة - بود . صاحب تكملهء امل الآمل مدح بسيار در وصف او فرموده و گفته كه : « درياى ذخّار بود و هيچ علمى از علوم نيست كه به اعماق آن نرسيده و هيچ فنى را نگذاشته مگر آنكه از تلخ و شيرين آن چشيده . در كتبخانهء او هزار و پانصد جلد از انواع علوم بود و بر هريك خط آن مرحوم بود و تصحيح و مقابله و تحشى و دفع ايراد و غير آن يا در تدريس او بود . بالجمله در اكثر كتب از خود يا نقلا عن غيره حواشى به خط خود نوشته و هفتاد مجلد از تآليف خود يا ديگرى به دست شريف خود نوشته . و عمر شريف او قريب به هشتاد سال بود كه همهء آن را در تحصيل و استفاده و افادهء علوم صرف فرمود و لحظهاى از آن غفلت نورزيد . صاحب تآليف حسنه و تصانيف مستحسنه است از آن جمله حاشيه بر كتاب تفسير آيات الاحكام علامه مقدس اردبيلى - عليه الرحمة - است و حاشيهء مزبوره بسيار مبسوط است ، و پارهاى از آن حاشيه را بر استاد خود آقا جمال خوانسارى - رحمه اللّه - عرض كرده بود و آن مرحوم بسيار تحسين آن حاشيه فرمود و بر پشت كتاب ، عبارتى در مدح مؤلف و تأليف نوشته . ديگر از تصانيف او است رساله در مبحث بدا و در تحقيق علم الهى و غيرهما . و از او اشعارى است در عربى ، از آن جمله قصيدهاى است كه آن را به مقابلهء قصيدة الفوز و الامان فى مدح صاحب العصر و الزمان - عليه السلام - كه از تصانيف شيخ بهاء الدّين عاملى - عليه الرحمة - است
--> ( 1 ) - امل الآمل ، ج 2 ، ص 307 ، تتميم امل الآمل ، ص 52 .