263 ) مولانا قطب الدّين محمد بن على الشريف الديلمى اللاهجى : « 1 » صاحب امل الآمل آورده كه : « مولانا قطب الدّين محمد بن على شريف ديلمى لاهجى فاضل جليل القدر و صاحب تصانيف كثيره است از آن جمله رساله در عالم مثالى و غير آنها ، و او از جملهء معاصرين است » . 264 ) مولانا ميرزا محمد رفيع الواعظ القزوينى « 2 » [ - 1089 ه ق ] : از مشاهير فضلاى كاملين و بلغاى واعظين و علماى عاملين بود . كتابش ابواب الجنان بر حال فضل و علم و جلالت قدر او شهادت دارد . الحق كه كتابى فارسى در بيان پند و نصايح به اين فصاحت و بلاغت و خوبى عبارات و لطف استعارات به معرض تأليف نرسيده . از مجلد اول آن كتاب ظاهر مىشود كه كتاب مذكور مشتمل بر هشت باب است اما مجلد اول كه يكى از ابواب هشتگانه است در اين ديار بسيار اشتهار دارد و در زمان شاه‌عباس ثانى صفوى تصنيف شده . مجلد ثالث هم به نظر مؤلف رسيده اما كمياب است و از حال ديگر مجلدات اطلاعى ندارد . آيا به قالب تأليف و تصنيف درآمده يا ناتمام مانده ؟ بالجمله ميرزاى موصوف ، واعظ عامل و شاعر كامل بود و در شعر « واعظ » تخلص داشت . ميرزا محمد طاهر نصرآبادى در تذكرة الشعراء كه آن را در زمان شاه سليمان صفوى در سنهء يك‌هزار و هشتاد و سه ( 1083 ) هجرى تصنيف كرده به تقريب ذكر علما و فضلا و شعرا آورده كه : « واعظ قزوينى - اسم شريفش ميرزا رفيع است ، نوادهء ملا فتح الله واعظ قزوينى است ، به فنون كمالات آراسته و به صلاح و پرهيزكارى پيراسته . چمن طبعش را آفتاب ، گل خودرو ، و گلزار خاطرش را ماه تمام ، گل شب‌بو ! لطافت و ملاحت طبع او را تأليف مسمى به ابواب الجنان گواه عادلى است كه چهار عدولش به محكمهء عدل صاحبان انصاف گذشته ، و سجل فصاحتش به اذعان اهل عرفان معنون گرديده . حقا كه هر بابش در بهشت بر روى مطالعه‌كنندگان گشايد و هر فقره‌اش از راه نظر به بيننده ، رحيق تحقيق نمايد » . صاحب تذكرهء مذكوره گويد كه جلد اول آن كتاب فصاحت آيات كه به نظر من رسيده اين كس را از كتب احاديث و اخلاق مستغنى مىسازد ، چرا كه من مطالعهء كتب تواريخ و اخلاق و امثال آن بسيار نموده‌ام ، به‌حسب لفظ و معنى هيچ‌كدام اين‌قدر فيض‌رسان نيست ، حيرانم كه در مجلدات ديگر چه خواهد گفت كه در آن نباشد ؟ اميد كه به صحت و عافيت ، توفيق اتمام آن بيابد .

--> ( 1 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 498 ، محبوب القلوب ( خاتمه ) رياض العلماء ، ج 5 ، ص 124 ، امل الآمل ، ج 2 ، ص 285 ، مقدمهء تفسير شريف لاهيجى ( چاپ استاد فقيد سيد جلال الدّين محدث ارموى ) . ( 2 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 228 ، تذكرهء نصرآبادى ، ص 171 ، امل الآمل ، ج 2 ، ص 293 ، نتايج الافكار ، ص 738 .