مؤلف را بر احوال او اطلاعى دست نداد . 132 ) مولانا حسام الدّين محمد صالح بن احمد المازندرانى [ - 1086 ه ق ] « 1 » از مشاهير فضلا و صناديد علما و شارح كافى كلينى و داماد آخوند ملا محمد تقى مجلسى بود . گويند زوجهء وى آمنه دختر صالح فاضل و عالم محقق و صاحب تصانيف لايقه است . روايت حديث از آخوند موصوف دارد . از تصانيف شريفهء او چندين مجلد شرح اصول كافى به زبان عربى كه بسيار متين و مبسوط و مشهور است ، و شرح زبدة الاصول ، و شرح معالم الاصول ، و شرح كتاب من لا يحضره الفقيه ، و حاشيه بر شرح لمعه و غير آنها است . ملا حيدر على مجلسى - عليه الرحمة - در رسالهء نسب خود آورده كه : « ملا محمد صالح مازندرانى را از صبيهء ملا محمد تقى مجلسى چند پسر بودند : اول : فاضل علامه آقا محمد هادى ، دوم : نور الدّين محمد ، سوم : ملا محمد سعيد متخلص به اشرف ، چهارم : فاضل عالم ملا حسنعلى ، پنجم : ملا عبد الباقى ، ششم : ملا محمد حسين . و هريك از ايشان را اولاد نامدار به هم رسيد » . 133 ) الشيخ فخر الدّين بن محمد على بن طريح النجفى [ 979 - 1081 ه ق ] « 2 » از مشاهير علماى محدثين و لغويين و فضلاى متبحرين بود . كتاب مجمع البحرين كه مشتمل بر علم لغت از لغات قرآن و حديث اماميهء اثنىعشريه است بىنظير و بىعديل در اين باب است . شيخ يوسف بحرانى گفته كه : « شيخ فخر الدّين بن طريح نجفى ، فاضل محدث و لغوى و عابد و زاهد و ورع بود و از جملهء تصانيف او كتاب مجمع البحرين و مطلع النيرين در تفسير لغات قرآن مجيد و احاديث اماميه است لكن احاطهء تمام به ذكر جميع لغات احاديث در آن نكرده است . و ديگر كتاب منتخب در جمع مراثى و خطب ، و كتاب شرح مختصر نافع ، و كتاب تمييز المتشابه من اسماء الرجال لكن خالى از اجمال نيست ، و كتاب الاربعين . بالجمله شيخ مذكور از فاضل عالم شيخ محمد بن جابر نجفى روايت دارد و او به واسطهء شيخ محمود بن حسام الدّين جزايرى از شيخ بهاء الدّين عاملى - عليه الرحمة - روايت داشت ، و علامه سيد هاشم بحرانى مؤلف غاية المرام از شيخ فخر الدّين

--> ( 1 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 288 ، جامع الرواة ، قصص الخاقانى ، ج 2 ، ص 51 ، امل الآمل ، ج 2 ، ص 276 . ( 2 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 434 ، امل الآمل ، ج 2 ، ص 214 ، رياض العلماء ، ج 4 ، ص 332 .