رضا قليخان هدايت
2119
مجمع الفصحاء ( فارسي )
413 ناصر خسرو علوى عليهالرحمه و هو ناصر بن خسرو بن حارث بن عيسى بن حسن بن محمد بن موسى بن محمد بن على بن موسى الرضا عليه السلام . در سنهء سيصد و نود و چهار به عالم بىمدار آمد و در نهسالگى قرآن مجيد و احاديث بسيار حفظ كرد و پنج سال در علم صرف و نحو و لغت و عروض و قافيه به سر آورد و سه سال ، تتبع نجوم و هيئت و رمل و اقليدس و مجسطى نمود . از هفدهسالگى تا پانزده سال ديگر به علم فقه و تفسير و اخبار اشتغال فرمود . در سى و دوسالگى تورات و انجيل و زبور را به فضلاى اين مذهب آموخت و شش سال به تهذيب باطن پرداخت . در چهل و چهارسالگى صاحب تسخيرات و نيز نجات و علوم غريبه شد . مدتها نيز صدارت كرد و وقتى به امر ملك ملاحده تفسيرى بر قرآن نوشت و بنا به رخصت شرع و حفظ نفس بر وفق مشرب ايشان آيات را تأويل نمود و آن نسخه منتشر شد و علما و فضلا او را تكفير كردند و به زندقه و الحاد نسبت دادند . پس از آنكه به هزار مشقت از چنگ ملاحده رها شد به هرجا كه رفت مردم را به خون خود تشنه ديد و جمعى از شاگردان او را در هر بلد به فتوى فضلاى عهد كشتند خود به ملك بدخشان رفته در غار يمگان معتكف شد . از حكما با شيخ الرئيس و ابو نصر ملاقات و مقالات نموده و از عرفا با شيخ ابو الحسن خرقانى صحبت فرمود . حاصل ، بيست و پنج سال در غار يمگان به عزلت و رياضت گذرانيد و يكصد و چهل سال عمر يافت و در سنه 534 به عالم باقى شتافت . وى اعجوبهء زمان و نادرهء دوران بود بر مذهب حق بوده در مراتب شعر و شاعرى از بسيارى بهتر است . ديوان شريفش را قريب به دوازده هزار بيت جمع كردهام و حاضر است . رسالهء « زاد المسافرين » و « دستور اعظم » و « سعادتنامه » و « مثنوى روشنايىنامه » هم از آن جناب است و دو ديوان عربى و عجمى منظوم داشته كنيتش ابو معين و لقبش حجت و نامش ناصر بوده و در اغلب اشعار حجت تخلص نموده زاد المسافرين و روشنايىنامهء وى نيز حاضر است . تيمنا و تبركا اين اشعار درين كتاب ثبت شد ازو است :