رضا قليخان هدايت
مقدمه 34
مجمع الفصحاء ( فارسي )
پايهگذار سبك باصطلاح هندى اين انحراف و كمعمقى نظر او به خوبى به نظر مىرسد ما در تصحيح كتاب تا آنجا كه اطلاع داشتيم و مدرك و مأخذ در دسترس بود و فرصت اجازه مىداد از توضيح و اظهار نظر دربارهء صحت و سقم نظر مؤلف و ايراد صحيحترين نظرها دريغ نكرديم دهها كتاب از لغت و تذكره و ديوان و تاريخ براى يافتن حقيقت موردهاى ترديدآميز و افزودن نكتههاى لازمى كه از نظر مؤلف پوشيده مانده و مقابله و تصحيح شعرهايى كه در صحت آنها جاى تأمل بود بررسى كرديم بسا روز و شبا كه در كنج تنهايى نشستيم دست آز بستيم و پاى نياز شكستيم شهپر همت باز كرديم و راه هواى دل فراز كرديم خامه بر دل مردمك ديده زديم و خون ديدهء مردم نديده بر نامه فشانديم باميد آنكه گامى در راه خدمت بشعر و ادب ايران عزيز برداريم و تخم اميدى بكاريم و اندكى از دين بسيار ادا كنيم . با اين همه اعتراف مىكنيم كه چنان كه بايد از عهدهء اين مهم برنيامدهايم چه بسيار نكتهء گفتنى كه به جهت نداشتن فرصت كافى يا دور بودن از سند و مأخذ و مدرك لازم در حاشيهء كتاب ذكر نكرديم و توضيح آن را بپايان كتاب واگذاشتيم . باشد كه محققان و سخنسنجان در غفلتها و لغزشهاى اين ابجدخوان درس ادب به چشم عفو بنگرند و چشم به آينده دارند تا مگر خطاهاى رفته در مجلدهاى بعد جبران شود و همتى والاتر رخ نمايد و كارى بايستهتر انجام گيرد . طبع اول مجمع الفصحاء پيش ازين ، چندين سال پس از تأليف مجمع الفصحاء و درگذشت مؤلف آن باشارهء مرحوم مخبر الدوله وزير تلگراف بطبع اين كتاب همت گماشته شد و ميرزا آقاى كمرهاى آن را به خط نستعليق نوشت و ميرزا محمد صادق سپاهانى متخلص بگلشن تصحيح آن را به عهده گرفت و در كارخانهء مير محمد باقر در 1295 در تهران بطبع رسيد و مقدمهايكه در آغاز كتاب پس ازين يادداشت از نظر خواننده مىگذرد مقدمهء همين طبعست و شعر آغاز آن را گويا همين ميرزا محمد صادق متخلص بگلشن ساخته است . در اين طبع غلطهاى فاحش املايى و تكرار و تقديم و تأخير و سقط بسيار است بخصوص غلطهاى املايى بيشمارى در آن ديده مىشود كه گاهى سبب گمراهى و انحراف خواننده مىگردد اگرچه ما در طبع مجدد مجمع الفصحاء ازين طبع استفاده كرديم اما بايد يادآور شويم كه در تحرير و تنظيم آن بىدقتى و غفلت و سهلانگارى بسيار روى داده است و شايد