ز بس‌كه عنبر و مشكست توده بر توده * دماغ دانش و انديشه عنبرآگينست مفرحيست ز بهر روان غم‌زدگان * كه مدح و هزلش معجون تلخ و شيرينست مگير خرده كه مدح و هجاى او به همست * كه در كتاب خدا آفرين و نفرين‌ست دقيقه‌هاى معانيش در لباس حروف * چو در سياهى شب روشنى پروين‌ست ز گونه‌گونه سخنهاى تروتازهء او * بدست فضل و هنر دستهء رياحينست سفينه‌ها همه در بحر ديده‌اند بسى * سفينه‌اى كه درو بحرها بود اينست چون ما حصل اين تذكره ذكر هفت اقليمست هرآينه اين نسخه را موسوم به هفت اقليم گردانيد تا اسمى بامسما باشد و تاريخش از اين رباعى كه زادهء بكر فكرست معلوم و مفهوم مىشود . رباعى اين نسخه كه هست همچو فردوس نكو * تا مو نشوى درو نه بشكافى مو گر از تو كسى سؤال تاريخ كند * « تصنيف امين احمد رازى « 1 » » گو خلاصة الاشعار و زبدة الافكار ديگر از تذكره‌هاى قابل ذكر فارسى تذكرهء معروف بخلاصة الاشعار و زبدة الافكار تأليف تقى الدّين محمد پسر شرف الدّين على حسينى كاشانى است كه در زمان شاهى شاه‌عباس اول گرد آمده است . نسخهء خطى قسمتى ازين تذكره در 614 صفحه در كتابخانهء مجلس شورا ضبطست تقسيم آن‌چنان‌كه ابن يوسف مؤلف فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء مجلس نوشته چنينست : 1 - شاعران كاشان 2 - شاعران اصفهان 3 - شاعران قم 4 - شاعران ساوه 5 - شاعران قزوينى كه در زمان شاه‌طهماسب بوده‌اند 6 - شاعران گيلان 7 - شاعران تبريز و آذربايجان - چنان كه از مقدمهء اين كتاب برمىآيد مؤلف آن را به دوازده اصل و هر اصل را به دو فصل تقسيم كرده است فصل اول در ترجمهء شاعران معاصر مؤلف و فصل دوم شاعران كه مؤلف آنان را نديده است . تقى الدّين كاشانى نيز مانند ديگران اسير تكلف و تصنع و لفظپردازى بوده است . اما تذكرهء او از جهت اشتمال به مقدار قابل توجهى از شعر شاعرانى كه از حال بعضى از آنان در

--> ( 1 ) برابر با سال 1002 .