شيعهء اماميه و ديكر اهل سنّت و جماعتند راقم مشاهده كرده ذكر لحيا بلده‌ايست از بلاد يمن كويند جائى خوب و محلّى مرغوبست مردمش قوم عرب و اكثر زيدىمذهبند ذكر لحسا اصلش احساء با همزه مفتوحه و الف ممدوده است ولى لحساء با لام مفتوحه و حساء بحذف همزه و لام نيز كفته‌اند چنان كه منسوب به او را لحساوى و حساوى هر دو مىكويند وى بلده‌ايست مسرّت‌فزا از بلاد هجر است در كنار بحر عمّان واقع بر جوانب آن واسع است بلده‌ايست از قديم و مقامى است كريم از اقليم سيّم هوايش كرم و آبش فراوان و نخلستانش بىپايان و غلاتش ارزانست آن شهر از ديار عربستان و طرف مغرب فارس اتّفاق افتاده و اكثر مشتهياتش مهيّا و آماده است و فاصله است ميان او و فارس درياى شور و از بصره مسافت پنج مرحله دور است قريب بيست هزار باب خانه در اوست و نواحى آباد و قراى بهجت بنياد مضافات اوست و از بندر بوشهر از راه دريا سه روزه راه است اكرچه راقم لحسا را نديده و امّا مردمش مشاهده كرديده است اكثر اهل آن ديار شيعه‌مذهب و عموما قوم عرب و مقتدر اهل سنّت و جماعتند ارباب فضل و كمال از آنجا ظهور نموده‌اند من‌جمله شيخ محمّد بن علىّ بن ابراهيم بن ابى جمهور از آنجا بوده صاحب تصانيف مفيده است و فى زماننا مولانا شيخ احمد بن شيخ زين الدّين فاضلى كرانمايه و عالمى بلندپايه بود و در فضائل صورى بر همكنان تفوق مىنمود و آن جناب از محقّقان علماى عصر بود وى را طريقهء خاص و مسلكى مخصوص بود جمعى از عرفاء را انكار داشت و جمعى را تمجيد مىنمود و در علم وحدت و نبوّت و ولايت او را كلمات بلند و سخنان عارف‌پسند است تاليفات عديده و رسايل كثيره من‌جمله كتاب شرح زيارة جامعه است كه در سه جلد تمام نموده فقير مشاهده كرده است اكرچه در نظر مردمان تازه مىنمايد راقم كويد كه همان سخنان عرفاء و حكماء است كه بهم آميخته و با احاديث آويخته امّا توان كفت كه شيخ عارف علماء و عالم عرفاء است و فاضل و موحّد و مقدّس و از اهل تقوى است و در محاسن ذات و محامد صفات و طهارت نفس به درجه قصوى رسيد ذكر لر بضمّ لام طايفه‌ايست معروف اكثر ايشان بصفات رذيله موصوف و امّتى بسيار و قومى بيشمارند و طريق ييلامشى و قشلامشى سپارند و مشتملند بر طوايف فراوان و قبايل بىپايان راقم لر بسيار ديده و بصحبت ايشان رسيده است عموما شيعىمذهب و جبلىمشربند و بىادبند و شجاع و دلير و مفسد و شريرند امّا مهمان‌دوست و غريب‌نواز و در آن شيوه ممتازند ذكر لرستان بدانكه لرستان دو ملك است يكى لرستان بزرك و يكى لرستان كوچك و هر دو محتويست بر بلاد چند و نواحى خاطرپسند و جبال سخت و جنكلهاى پردرخت و چشمهاى خوش‌كوار و هواى سازكار همكى از اقليم چهارم و قليلى از سيّم جماعت فيلى صد هزار خانه دارند و ايشان تابع كردستانند و از قديم حاكم آن ولايت را والى كفتندى و خاندان عظيم‌الشّأن بوده‌اند اكنون خرابند و جماعت بختيارى قرب چهل هزار خانه دارند كه تابع عراق عجمند و جماعت ممسنى قريب به دوازده هزار خانه دارند ايشان مطيع حاكم فارسند و هر سه آن طايفه از طوايف كردند و كرد در حرف كاف كذشت ذكر لك بر وزن شك نام طايفه‌ايست از طوايف لر و آن طايفه پرند و به چندين فرقه متفرّق من‌جمله زند و ما في و باجلان و زندى كله و كريمخان از طايفه زندى كله بوده است راقم لك بسيار ديده و بصحبت ايشان رسيده عموما طبيعت لر دارند و طريق مشرب ايشان سپارند كويند چون جماعت لك در شماره اوّل صد هزار خانه بودند لهذا ايشان را لك نام نمودند زيرا كه لك صد هزار را كويند ذكر لكزى بر وزن سكزى نام طايفه‌ايست مشهور و امّتى موفور و جماعتى نامحصورند و بر جبال البرز مسكن دارند و در شجاعت و دلاورى مقدّم اهل روزكارند عموما شافعىمذهب و قليلى شيعهء اماميّه‌اند راقم از جماعت لكزى بسيار ديده و صحبت ايشان بسيار شنيده در بعض اوصاف حميده ممتاز و در پاس حقوق و مهمان‌دارى بامتيازند علىقلى بيك صاحب تذكرة الشّعراء از طايفهء لكزى بوده و در هندوستان بشعر و شاعرى شهرت نموده و هم در آنجا فوت شده ذكر لكنهو بفتح لام و سكون كاف عربى و فتح نون و ضمّ هاء مع الواو شهريست عظيم و بلده‌ايست كريم از شهرهاى صوبهء اود و اود از صوبهاى هندوستان و مدينهء عظمت بنيان است آن شهر از اقليم سيّم و بقولى در آخر اقليم دويّم است و در كنار رود بزرك اتّفاق افتاده