زين العابدين شيروانى

471

بستان السياحه ( فارسي )

آن سعى بليغ بجا آورد و سرور اولياء مدينهء هاشميّه را در جنب آن شهر بنياد فرمود ابو جعفر منصور عبّاسى در زمان خلافت خود در عمارت آن افزود و باروئى بر آن كشيد و هجده هزار كام دور آن را قرار داد هوايش كرم‌تر است از هواى بغداد آورده‌اند در ايّامى كه منصور كوفه را مقرّ سلطنت خود ساخته بود نزديك به آن رسيد كه كوفيان لشكر او را بر او تباه سازند و خلل در قواعد خلافت او اندازند چه كه اهل كوفه بواسطهء تشيّع و محبّت خاندان مرتضوى راضى به خلافت بنى عبّاس نبودند همواره در استقلال حكومت ايشان اخلال مىنمودند منصور ناچار از آن ديار بيرون آمده طرح بغداد انداخت و آنجا را دار الخلافه خويش ساخت در زمان ملوك ايلكانيه آبادى آنجا به‌غايت رسيد و هم در زمان او ويران و خراب كرديد راقم كويد كه از كوفه ارباب يقين از تابعين و تبع تابعين و علماى دين و عرفاى معرفت قرين زياده از آن و اين ظهور نموده‌اند مالك بن الحارث الاشتر و ربيع بن خشيم الثورى و اصبغ بن نباتة الحنظلى و جابر بن يزيد الجعفى و ميثم التمّار و ثوير بن فاخته و محمّد بن مسلم بن رياح و زرارة بن اعين و سليمان بن خالد و عبد المؤمن بن ابو القاسم و محمّد بن على المعروف بمؤمن الطّاق و ابو محمّد هشام و هشام بن سالم و حمّاد بن عيسى و ابو الصّباح ابراهيم و منصور حازم و صفوان بن مهران و احمد بن ابى نصر و امثال ايشان از آنجا بوده‌اند اكنون كه سنهء هزار و دويست و چهل و هفت هجريست شهر كوفه خراب است و به غير از مسجدى كه حضرت امير ( ع ) را ضربت زده‌اند آبادى ندارد و آن حضرت چاهى در كوفه حفر نموده و در تمامى شهر كوفه به غير از آن چاه آب شيرين نيست و خانهء آن حضرت پاك و منزّه است كه نظركنندكان كمان برند كه مكرّر آن را تعمير نموده‌اند و مزار فيض آثار جمعى از اصحاب امير المؤمنين ( ع ) در آن ديار است از آن جمله قبر مسلم بن عقيل در مسجد و طرف مشرق آن واقع است و مقام انبياء و اولياء و اوصياء در صحن مسجد فراوانست راقم در آن مسجد فراوان بوده و ايّام چند در آنجا عبادت نموده است ذكر كوهستان قريه‌ايست قصبه نشان در راه جام و هرات قرب پانصد خانه در اوست و آب و هوايش نيكوست باغاتش فراوان و غلّاتش ارزانست راقم مشاهده نموده و دو شب در كوهستان بوده ذكر كوهستان لفظ كوه معلوم است و ستان محلّ و مكان را كويند يعنى محلّ كوه بنابراين كوهستان بسيار است امّا بخصوص نام چند موضع است در عراق همكى ديده شده به‌غايت معمور و همه چيزش موفور است ذكر كوه كلوئيّه ولايتى است مشهور و دياريست مذكور مشتمل است بر قصبات نيكو و نواحى چون مينو و كوهستان سخت و مسالك پردرخت هوايش حار و آبش سازكار خاكش حاصل‌خيز و زمينش فرح‌انكيز ميوه‌هاى كرمسيريش فراوان و حبوب و غلّاتش ارزان نخلستان نيز دارد خلقش اكثر جماعت كرد ديكر تاجيك عموما شيعىمذهب و بد مشرب و دزد و قطّاع الطّريق و شيخ نجد را رفيقند ليكن مهمان‌نواز و در آن شيوه ممتازند بعضى كويند كوه كلوئيّه از كشور علىحدّه است و بقولى از توابع فارس است و بعضى از بلاد فارس دانند محدود است از مغرب بولايت بصره و بحر فارس و از مشرق بفارس و از شمال بملك بختيارى و از جنوب بديار دشت راقم آنجا را ديده و چند كاه در آن ديار بوده فحليان و بهبهان از بلاد آنجاست و هر دو نوشته شده است ذكر كهبنان بلوكى است مسرّت‌توامان از بلوكات كرمان و مشتمل است بر مواضع نيكو و مزارع چون مينو باغاتش فراوان و غلّاتش ارزان هوايش سازكار و آبش خوش‌كوار مردمش شيعىمذهبند اكرچه راقم بلوك كهبنان نديده امّا مردمش مشاهده كرديده است جناب شاه نعمة اللّه از آنجا بوده و در آن ناحيه تولّد نموده و جناب مولانا هدايت‌على شاه طاب ثراه نيز از آنجا برخواسته و به زيور فضائل صورى و معنوى آراسته لهذا لازم نمود كه شمّه از احوال خجسته‌مآل آن جناب در اين مقام كفته شود ذكر العارف باللّه و القتيل فى سبيل اللّه مولانا هدايت‌على شاه طيّب اللّه ثراه اسم آن جناب محمّد بوده و در ناحيهء كهبنان تولّد نموده و در شهر كرمان نشو و نما يافته و تمام عمر به تحصيل فضائل شتافته و در علم فقه و اصول و حديث و تفسير كمتر كسى با آن جناب برابرى مىنمود و در زهد و ورع و تقوى و پرهيزكارى آن جناب را عديل نبود و چون در تحصيل علوم ظاهرى حاصل نديد از حاصل تحصيل بىحاصل كرديد و درد طلب در باطن آن جناب پيدا شد و در مقام تجسّس دواى